Zmiany w prawach pasażerów w UE: Co zyskamy, a czego nie udało się wywalczyć?

Zmiany w prawach pasażerów w UE: Co zyskamy, a czego nie udało się wywalczyć?

Rada Unii Europejskiej zaakceptowała nową, kompromisową propozycję dotyczącą zmian w prawach pasażerów linii lotniczych. Choć porozumienie to jest przedstawiane jako duży sukces i krok w stronę ochrony podróżnych, dokładna analiza pokazuje, że Parlamentowi Europejskiemu nie udało się przeforsować kilku kluczowych postulatów. Jakie zmiany faktycznie wejdą w życie i jak wpłyną one na nasze podróże? Oto 7 najważniejszych punktów nowej reformy, która ma zacząć obowiązywać w połowie 2027 roku.

1. Odszkodowania: status quo z małym wyjątkiem

Największym rozczarowaniem dla pasażerów jest brak generalnej podwyżki stawek odszkodowań za opóźnione i odwołane loty. Parlament Europejski domagał się zwiększenia minimalnej kwoty do 300 euro, jednak kraje członkowskie i linie lotnicze zablokowały ten pomysł.

Zgodnie z nowymi ustaleniami, podstawowe stawki pozostają bez zmian: od 250 do 600 euro za odwołanie lub opóźnienie lotu powyżej 3 godzin. Wprowadzono jednak istotną zmianę dotyczącą najdłuższych tras (powyżej 3500 km). W przypadku takich połączeń wprowadzono „bezpiecznik” korzystny dla przewoźników: pasażer otrzyma 300 euro odszkodowania, jeśli opóźnienie wyniesie od 3 do 4 godzin, a pełne 600 euro dopiero wtedy, gdy opóźnienie przekroczy 4 godziny.

2. Brak automatycznych wniosków o odszkodowanie

Kolejną porażką w negocjacjach jest odrzucenie pomysłu, aby linie lotnicze miały obowiązek wysyłania pasażerom opóźnionych lub odwołanych lotów w pełni wypełnionych wniosków o odszkodowanie (lub chociaż bezpośredniego linku do formularza). Taki mechanizm znacząco zwiększyłby świadomość podróżnych i ułatwił dochodzenie swoich praw. Zamiast tego przyjęto bardzo ogólnikową zasadę – przewoźnicy muszą po prostu poinformować pasażerów o przysługujących im prawach. Utrzymano również 30-dniowy termin na wypłatę należnych środków.

3. Duży bagaż podręczny w cenie biletu (z pewnym haczykiem)

Jednym z największych sukcesów Komisji Europejskiej jest przeforsowanie wymogu, aby w podstawowej taryfie biletu pasażer mógł zabrać ze sobą walizkę kabinową wliczoną w cenę. Teoretycznie oznacza to koniec tzw. taryf „basic”, które pozwalają jedynie na zabranie małego plecaka.

System ten będzie jednak elastyczny. Pasażer w trakcie procesu rezerwacji będzie mógł zrezygnować z walizki kabinowej i w zamian otrzymać zniżkę na zakup biletu. Według unijnych urzędników ma to zwiększyć transparentność cen. Niepokój budzi jednak fakt, że to same linie lotnicze będą ustalać maksymalne wymiary i wagę wliczonej walizki kabinowej, co rodzi ryzyko utrzymania obecnego chaosu wymiarowego między różnymi przewoźnikami.

4. Koniec opłat za miejsca dla rodziców z dziećmi

To doskonała wiadomość dla rodzin. Zgodnie z nowymi przepisami, linie lotnicze nie będą mogły pobierać opłat za wybór miejsca w samolocie dla rodziców podróżujących z dziećmi poniżej 14. roku życia. Do tej pory (szczególnie w tanich liniach, takich jak Ryanair) praktyka wyglądała tak, że choć system przydzielał dziecku miejsce bezpłatnie, to rodzic musiał obowiązkowo zapłacić za fotel obok niego. Ten proceder zostanie ostatecznie zakazany.

5. Awarie techniczne nie zwalniają z odszkodowań

To wielkie zwycięstwo Parlamentu Europejskiego. Linie lotnicze mocno lobbowały za tym, aby wykluczyć awarie i usterki techniczne samolotów z listy powodów uprawniających do wypłaty odszkodowań, traktując je jako „siłę wyższą”. Gdyby ten zapis przeszedł, uzyskanie rekompensaty stałoby się praktycznie niemożliwe, gdyż większość opóźnień tłumaczono by problemami technicznymi. Zapis ten został ostatecznie odrzucony.

6. Koniec reguły „no-show” przy biletach łączonych

Nowe przepisy uderzają również w kontrowersyjną regułę „no-show”. Linia lotnicza nie będzie mogła już automatycznie anulować biletu powrotnego (lub kolejnego odcinka podróży), jeśli pasażer z jakiegoś powodu nie pojawi się na pierwszym locie – na przykład z powodu spóźnienia na lotnisko.

7. Powrót papierowych kart pokładowych

Ustalono również, że linie lotnicze nie będą mogły bezwzględnie wymagać od pasażerów przedstawienia wyłącznie cyfrowej karty pokładowej w aplikacji mobilnej podczas boardingu. Pasażerowie będą mieli prawo wyboru i będą mogli przedstawić kartę w tradycyjnej, papierowej formie. To wyraźny cios w politykę Ryanaira, który w ubiegłym roku rozpoczął agresywną kampanię „cyfryzacji”, wymuszając korzystanie z aplikacji.

Dodatkowo, wprowadzono zakaz pobierania opłat za poprawę drobnych literówek w imieniu lub nazwisku na rezerwacji (do 48 godzin przed wylotem) oraz nakazano priorytetowe traktowanie osób z ograniczoną sprawnością ruchową.

Kiedy zmiany wejdą w życie?

Kompromisowa propozycja musi zostać formalnie przegłosowana przez Parlament Europejski, co według brukselskich źródeł jest już tylko formalnością. Nowe przepisy zaczną obowiązywać w ciągu 12 miesięcy od ich ostatecznego uchwalenia. Oznacza to, że pasażerowie odczują realne zmiany najprawdopodobniej w połowie 2027 roku.

FAQ – Najczęściej zadawane pytania

Kiedy nowe prawa pasażerów UE wejdą w życie?

Nowe przepisy wejdą w życie w ciągu 12 miesięcy od ich ostatecznego uchwalenia przez Parlament Europejski. Głosowanie jest spodziewane w najbliższych dniach i ma być formalnością. Realnych zmian można się spodziewać w połowie 2027 roku.

Czy bagaż podręczny (walizka kabinowa) będzie wliczony w cenę każdego biletu?

Tak, zgodnie z nowymi przepisami walizka kabinowa musi być wliczona w podstawową taryfę biletu. Pasażer będzie jednak mógł dobrowolnie z niej zrezygnować w trakcie rezerwacji i otrzymać w zamian zniżkę na bilet. Uwaga: to same linie lotnicze będą ustalać dopuszczalne wymiary i wagę takiej walizki.

Ile wynosi odszkodowanie za opóźniony lub odwołany lot po zmianach?

Podstawowe stawki pozostają bez zmian: od 250 do 600 euro w zależności od długości trasy i czasu opóźnienia. Jedyna modyfikacja dotyczy lotów powyżej 3500 km — tam pasażer dostanie 300 euro za opóźnienie od 3 do 4 godzin, a 600 euro dopiero po przekroczeniu 4 godzin opóźnienia.

Czy awaria techniczna samolotu zwalnia linię lotniczą z wypłaty odszkodowania?

Nie. Nowe przepisy wyraźnie wykluczają usterki techniczne z kategorii „siły wyższej". Linia lotnicza nie będzie mogła odmówić odszkodowania, powołując się na awarię samolotu.

Co się stanie, jeśli spóźnię się na pierwszy lot przy bilecie łączonym?

Po wejściu nowych przepisów linia lotnicza nie będzie mogła automatycznie anulować kolejnych odcinków podróży (np. biletu powrotnego) z powodu niestawienia się pasażera na pierwszym locie. Reguła „no-show" w tej formie zostaje zniesiona.

Czy nadal będę mógł korzystać z papierowej karty pokładowej?

Tak. Nowe przepisy zakazują liniom lotniczym wymuszania wyłącznie cyfrowych kart pokładowych. Pasażerowie będą mieli prawo wyboru i będą mogli okazać kartę pokładową w formie papierowej. Dotyczy to m.in. polityki Ryanaira, który od 2025 roku wymagał kart wyłącznie w aplikacji.

Czy linia lotnicza może pobierać opłatę za siedzenie obok mojego dziecka?

Nie, po wejściu nowych przepisów w życie linie lotnicze nie będą mogły pobierać opłat za wybór miejsca obok dziecka poniżej 14. roku życia. Dotyczy to zarówno opłat za miejsce dla rodzica, jak i dla samego dziecka.

Czy linia lotnicza musi mi wysłać gotowy wniosek o odszkodowanie?

Niestety nie. Ten postulat Parlamentu Europejskiego nie przeszedł. Linie muszą jedynie poinformować pasażerów o przysługujących im prawach — nie mają obowiązku wysyłania wypełnionych formularzy ani linków do wniosków.