Fogo

Wyspa Ognia, kawy, wina, czarnych plaż oraz wyścigów konnych Bandeiras.

Jedna z najciekawszych wysp Cabo Verde rzuca się w oczy przede wszystkim ze względu na najwyższy szczyt archipelagu Pico do Fogo. Ten niezwykły wulkan zwany Szczytem Ognia jest jednocześnie najwyższym szczytem Republiki Zielonego Przylądka, osiągającym wysokość 2849 m n.p.m. Praktycznie wszystko na wyspie kręci się wokół niego z powodu czynnej aktywności wulkanicznej. Wyspa Fogo ma charakterystyczny kształt okrągłego stożka, który najlepiej widoczny jest z okien samolotu. Z kolei Pico do Fogo malowniczo wyłania się nawet z najgęściejszych chmur i widać go z każdego miejsca. Cała wyspa jest podwodną górą, a otaczający ją ocean sięga głębokości ponad 5000 m. Chociaż wulkan okresowo wzmaga swą aktywność, Fogo jest interesującym celem krótkich wycieczek dla turystów mieszkających na sąsiednich wyspach. Wyspę można objechać malowniczymi drogami tworzącymi dwa pierścienie wokół wulkanicznego stożka. Po drodze mija się domki wzniesione z czarnych bloków, wszechobecną zastygłą lawę i kontrastujące z nią winnice, plantacje kawy i las eukaliptusowy. Miejscem, gdzie krajobraz przechodzi z zielonego w księżycowy jest Achada Furna, za którą zaczyna się królestwo wulkanu witającego turystów tablicą „Witamy w Parku Narodowym Fogo”. Gdzieniegdzie widoczne są ślady ostatnich erupcji, niemniej taki pejzaż jest z pewnością magnesem przyciągającym poszukiwaczy przygód. Jeśli komuś uda się dotrzeć nad ponad dziewięciokilometrową kalderę Cha das Caldeiras, odniesie wrażenie, że przeniósł się do innego świata. Jest to jeden z najpiękniejszych punktów widokowych świata, który nie tylko wzbudza turystyczny respekt, ale też zachwyca.

Krajobraz Fogo jest niemal całkowicie pustynny i księżycowy, choć można tam dostrzec zielone enklawy funkcjonujące jako tereny rolnicze. Zwiedzając wyspę można także trafić na plantacje słynnej kawy z Fogo, kolorowe domki z warsztatami rzemieślniczymi, a także plaże z wulkanicznym czarnym piaskiem. Wyspa Fogo należy do Wysp Podwietrznych, położona jest między wyspami Santiago a Brava, ma żyzną ziemię na południowym zachodzie i zielone zbocza w południowo-wschodniej części. Resztę krajobrazu stanowi niezwykła kaldera o szerokości 9 kilometrów oraz najbardziej rzucający się w oczy szczyt Pico do Fogo.

Wyspa Ognia została odkryta w 1460 r. przez genueńskiego kapitana Antonio Noli, za którym sprowadzili się Portugalczycy i początkowo nazwali wyspę Sao Filipe (św. Filip). Pierwsi mieszkańcy utrzymywali się głównie z działalności wielorybniczej i handu. W 1655 roku wyspa dostała się na chwilę pod władanie holenderskich piratów i nie została oszczędzona podczas erupcji wulkanu w 1680 r. Emigracja na wyspę rozpoczęła się w roku 1850 głównie z Ameryki Północnej, natomiast po republikańskich zmianach w 1910 roku sprowadziła się z powrotem arystokracja z Portugalii. Obecnie gospodarka opiera się w znacznej mierze na produkcji kawy i wina, a magnesem przyciągającym turystów jest co prawda aktywny, aczkolwiek fascynujący wulkan Pico.

Stolicą wyspy jest Sao Felipe – najstarsze i trzecie co do wielkości miasto Wysp Zielonego Przylądka. Może pochwalić się zadbaną architekturą kolonialną zawieszoną na skalistym wybrzeżu oraz szeroką plażą z czarnym piaskiem. Podczas zwiedzania warto odwiedzić kościół z końca XIX wieku – Ingreja Matriz oraz ekspozycję Casa de Memoria, która opowiada o przeszłości wyspy i Cabo Verde. Placówka prowadzi także działalność kulturalną, organizuje liczne wystawy i projekcje filmów. Mapy wszystkich wysp można natomiast obejrzeć w Museu Municipal de Sao Felipe, które obrazuje także liczne wybuchy wulkanu Pico do Fogo. Stolica wyspy jest chętnie odwiedzana przez turystów ze względu na majowe obchody ku czci patrona Fogo - św. Filipa. Impreza trawa przez cały tydzień, stałym elementem zabawy jest dźwięk tamburynów i popisy konne, a sporą publiczność gromadzą koncerty, zwody lekkoatletyczne i piłkarskie mecze. Ryneczek w zabytkowym centrum często tętni życiem, wśród kolorowych domków wyróżniają się wille kolonizatorów, a w klimatycznej galerii Dja'r Fogo zawsze można napić się kultowej kawy.

Mosteiros – chociaż niewielkie miasteczko nie ma zbyt wielu atrakcji, oferuje turystom szeroką plażę z wulkanicznym piaskiem i ciekawy region rolniczy słynący z plantacji kawy. Na wędrówkach i wyprawach trekkingowych można poznać malowniczy charakter Fogo, opierający się głównie na kontraście między zielenią przyrody i księżycowym krajobrazem wulkanu.

Wyspy Zielonego Przylądka mają specyficzną kuchnię opartą w dużej mierze rodzinnych tradycjach i słownych przekazach. Jest niezwykle bogata ze względu na liczne zapożyczenia z kuchni portugalskiej oraz afrykańskiej. Chociaż trudno wyobrazić sobie mieszankę ryb z langustą czy kukurydzy z maniokiem, takie właśnie potrawy można znaleźć na stole w restauracji. Ze względu na charakter wyspiarski regionu dominują ryby. Tuńczyka pod każdą postacią dostanie się w wielu miejscach, podobnie jak dorsza, owoce morza, kalmary, ośmiornice, kraby, małże, homary czy krewetki. Niektóre restauracje serwują także mięso z rekina. Za narodową potrawę uchodzi jednak „Cachupa”, która na każdej wyspie różni się składnikami i kolejnością ich dodawania. Dlatego efekt wielogodzinnego gotowania kukurydzy, białej fasoli, solonej wieprzowiny, kurczaka, boczku, ziemniaków, kapusty i przypraw bywa wyborny.

Najpopularniejsze potrawy kuchni Cabo Verde:

Arroz kimarisco – ryż z owocami morza
Cachupa – potrawa/gulasz z kukurydzy i fasoli z mięsem lub rybą
Pasteis – okrągłe paszteciki z nadzieniem rybnym
Churrasco – grillowane mięso z kurczaka
Djaga-cida – danie z fasoli, mąki kukurydzianej i cebuli z dodatkiem liści laurowych
Zerem – potrawa z mleczka kokosowego, mąki kukurydzianej, cebuli, pomidorów i zielonej fasolki
Pudim de qurijo – pudding z białego sera
Caldo de Peixe – rosół z Cape Verde
Buzio – gulasz ze skorupiaków i sosu sojowego
Percebes – morskie paluszki
Pao de coco – chleb kokosowy

Potrawy okraszone bywają sosami na bazie miodu z trzciny cukrowej. Do mięs i ryb podaje się najczęściej ryż, frytki lub słodkie ziemniaki. Warto pamiętać, że porcje są przeważnie bardzo duże, więc za pierwszym razem nie należy przesadzić z zamówieniem. Obowiązkowym dodatkiem są liczne warzywa i owoce. Bez ograniczeń można zajadać się pomidorami, ogórkami, kapustą, jabłkami, bananami, gujawą czy mango. Na deser jada się najczęściej słodkie konfitury z papai i koziego sera, a na bazarze można kupić marmoladę z gujawy. Smaczne jest także ciasto „Bol de Cuscus” wytwarzane z kukurydzy połączonej z cukrem, podawane z masłem i serem cabra. Najbardziej znanym starterem jest natomiast „Bafos” czyli przekąska z owoców morza, pomidorów, papryki i cebuli. Na Cabo Verde znany jest nie tylko kozi ser, ale także grog, konfitury z papai i likiery sporządzane według tradycyjnych przepisów.

Najpopularniejszym alkoholem jest grog z Santiago, który najlepiej smakuje z dodatkiem miodu lub melasy. Jest to niezwykle aromatyczny i orzeźwiający napój. Bez trudu można nabyć rozmaite gatunki wina przywiezionego z Portugalii, niemniej poszczególne wyspy mogą pochwalić się dobrymi trunkami z lokalnych winnic. Piwosze są raczej skazani na portugalskie piwa Strela, Sagres, Imperial czy Super Bock, natomiast kawosze z pewnością będą zachwyceni aromatem kawy z Fogo. Plantacje kawy mają bowiem wieloletnie tradycje, których produkt uchodzi wręcz za luksusowy. Na miłośników mocniejszych trunków czeka „Caipirinha”, czyli drink sporządzony na wódce z trzciny cukrowej „cachaca”.

Wyspa Fogo słynna jest nie tylko w archipelagu Cabo Verde z niezwykle aromatycznej kawy, która doczekała się nawet swojego muzeum. Z wyspy pochodzą także słynne wina Manecom, Cha i Fogo.

Wyspy Zielonego Przylądka to specyficzny tygiel różnych ras i kultur, które spotkały się na obszarze jednego archipelagu. W związku z tym społeczeństwo jest bardzo zróżnicowane, a pod względem historycznym można zaobserwować wpływy portugalskie, angielskie, hiszpańskie, hinduskie, włoskie, brazylijskie, holenderskie, żydowskie czy francuskie. Przez Cavo Verde przetoczyły się fale piratów, kolonistów, kupców, marynarzy i niewolników z różnych zakątków świata. Dlatego Kabowerdyjczycy z poszczególnych wysp mogą różnić się kolorem skóry, włosów i oczu. Pomimo różnic kraj uchodzi za bezkonfliktowy etnicznie i religijnie, a jedyne różnice można zauważyć w sferze językowej i kulturowej na poszczególnych wyspach. Tradycje, wierzenia i sztuka są najczęściej efektem zetknięcia kultury plemion afrykańskich z europejskim chrześcijaństwem. Efektem tej mieszanki jest język kreolski będący mieszanką akcentów afrykańskich i portugalskich.

Wyspiarze uwielbiają sport, szczególnie piłkę nożną ze względu na obecność ich przedstawicieli w znanych klubach piłkarskich na całym świecie. Typowy słowem dla Kabowerdyjczyków jest „Morabeza” odnoszące się do ich mentalności, filozofii życia, gościnności i spontaniczności. Mieszkańcy Cabo Verde są bardzo religijni. Wpływy kościoła katolickiego widoczne są na każdej z wysp i odgrywają ważną rolę w życiu społecznym i politycznym. Pomimo ewangelizacji bardzo silne pozostają rytuały i zwyczaje wywodzące się z tradycyjnych wierzeń znanych w Afryce. Przykładowo znanym obyczajem związanym ze świętem religijnym jest „bandeiras”, czyli obchody dnia św. Filipa, kiedy Kabowerdyjczycy wystawiają swoje konie do corocznego wyścigu. Jest to emocjonujące widowisko, któremu towarzyszą pochody i rozmaite zabawy.

Uroczyście obchodzi się Boże Narodzenie i Wielkanoc, każda parafia na poszczególnych wyspach czci swojego patrona, a szczególnym kultem kabowerdyjskim otacza się Matkę Boską. Każdego roku huczny, bogaty i bajecznie kolorowy jest karnawał, podczas którego pomysłowość strojów i barw hipnotyzuje turystów. Pełno jest wtedy pochodów, tanecznych zabaw i maskarad.

Mieszkańcy Cabo Verde są życzliwie nastawieni do turystów, serdecznie witają się i zapamiętują swoich rozmówców z restauracji, sklepów, barów i targowisk. W przeciwieństwie do mieszkańców Afryki nie mają żyłki handlowej, więc nie są natrętni, nie zaczepiają turystów, a tym samym nie targują się. Zwyczajnym pozdrowieniem jest uniesiony do góry kciuk, nie mający nic wspólnego z popularnym „ok”. Napiwki są wliczone w cenę, niemniej ze względu na niskie zarobki personelu warto dorzucić 5-10% wartości rachunku.

Wyspa Fogo ma swoje święto, które jest największym magnesem przyciągającym turystów. Historia majowych obchodów ku czci patrona wyspy – św. Filipa sięga XV wieku, czyli czasów zaraz po zasiedleniu wyspy. Obecnie na turystów czekają organizowane przez cały tydzień koncerty, zabawy, pochody, wyścigi konne „bandeiras”, mecze piłkarskie i zawody lekkoatletyczne. Pierwotnie święto było efektem połączenia religii chrześcijańskiej z rozmaitymi rytuałami pogańskimi. Święto obchodzono hucznie w czasach kolonialnych i do dziś przetrwała tradycja przygotowania ołtarza św. Filipa i dekorowania go kwiatami. Święto rozpoczyna się 1 maja.

Możliwość aktywnego spędzania wolnego czasu ogranicza się głównie do wycieczek pieszych, rowerowych i quadowych, szczególnie że zabawa wśród księżycowego krajobrazu może być naprawdę fascynującą przygodą. Celem wypraw trekkingowych jest wulkan Pico de Fogo przeznaczony dla doświadczonych wspinaczy, którego zdobywanie zaleca się wraz z przewodnikiem. Popularne są również rejsy łodziami z przeszklonym dnem, podczas których można podziwiać wraki statków otoczone ławicami ryb, a jeśli ktoś chce bardziej namacalnie przeżyć morską przygodę może wybrać się na nurkowanie do podwodnych grot. Wyspę Fogo można także podziwiać z pokładu wycieczkowej awionetki.

Park Narodowy Fogo – w skład niezwykłego parku narodowego wchodzi nie tylko groźny wulkan Pico do Fogo, ale także wioska i kaldera Cha das Caldeiras. Podróżnicy którzy zawitają w ten zakątek świata mogą spodziewać się dużego kontrastu krajobrazowego. Obok plantacji pomarańczy i winorośli dominuje księżycowe tło z wulkanicznym skałami. Na powulkanicznych glebach doskonale uprawia się kawę. W okolice wulkanu oraz na skraj kaldery można dostać się samemu lub skorzystać z usług wykwalifikowanego przewodnika. Brukowaną drogą można dostać się do miejscowości Portela z możliwością noclegu i ruszyć dalej na zwiedzanie parku. W czasie mniejszej aktywności wulkanu można także zdobyć Pico do Fogo, niemniej wspinaczka przeznaczona jest dla doświadczonych miłośników gór, wymaga doskonałej kondycji i przygotowania.

Sao Jorge – niewielka wioska położona na północno-zachodnim wybrzeżu wyspy sama w sobie nie ma nic do zaoferowania, niemniej sąsiaduje z Praia da Salina – chętnie odwiedzaną przez turystów wulkaniczną plażą z czarnym piaskiem. Dodatkową atrakcją są pobliskie jaskinie powstałe w skalnych klifach oraz naturalne baseny osłonięte powulkanicznymi formacjami skalnymi.

Kiedy najlepiej wybrać się na Wyspy Zielonego Przylądka?

Ogólnie wyspy Cabo Verde są kierunkiem całorocznym, a główny sezon turystyczny trwa od listopada do kwietnia. Luty to okres karnawału, natomiast między sierpniem a październikiem przypada niezbyt intensywna pora deszczowa. Wyspy Zielonego Przylądka można odkrywać praktycznie o każdej porze roku ze względu na zachęcające do wypoczynku temperatury powietrza. Najprzyjemniej jest w styczniu i lutym, różnica między dziennymi a nocnymi temperaturami wynosi około 5 st., a temperatura wody przez cały rok waha się w granicach 22-27 st.

Capo Verde świętuje przez cały rok, a święta na poszczególnych wyspach są zawsze przyjemną atrakcją turystyczną. W lutym można trafić na Kreolski Karnawał, koniec kwietnia to Święto Flagi, w maju na Festiwal Gamboa, w czerwcu święto św. Jana, w sierpniu Festiwal Muzyki na Kociej Plaży, we wrześniu Festiwal Muzyki na Sal, a w listopadzie Dzień Kukurydzy.

Jaka waluta obowiązuje na Wyspach Zielonego Przylądka?

Walutą Capo Verde jest Escudo Republiki Zielonego Przylądka (ESC)  1 escudo = 100 centavos.

Gdzie i jakie pamiątki kupić na Cabo Verde?

Standardowymi pamiątkami przywożonymi z Cabo Verde są grog, kawa z Fogo i wina (najbardziej znany grog pochodzi z Santo Antao, z dolin Ribeira da Torre, Janela, Paul i Ribeira Grande). Chodliwym towarem są czerwone i białe wina z Fogo. Do zakupów można dołączyć puszkę tuńczyka w oleju z Sao Nicolau, buteleczkę ostrej oliwy „malagueta” czy też sól kuchenną i do kąpieli wydobywaną na wyspie Sal. Popularnością cieszą się oryginalne bawełniane tkaniny, plecione koszyki i kapelusze, ceramika i obrazy malowane przez lokalnych artystów. Większość towarów można znaleźć w sklepach, na lotniskach i centrach kultury. W wielu miejscach można kupić unikalną biżuterię, drewniane maski i mnóstwo innych gadżetów. Ciekawostką są pamiątkowe znaczki pocztowe, których tematyka opowiada o bogactwie kulturowym i historycznym Cabo Verde. Wartościową pamiątką będzie także płyta z muzyką Cesarii Evory – królowej pieśni „morna”. Aby przywieźć oryginalne przedmioty należy szukać miejsc z napisem Cabo Verde Artesano oraz lokalnych warsztatów rzemieślniczych. I tak każda wyspa ma swój skarb: Santiago – ręczne tkaniny z geometrycznymi wzorami, Sao Vincente – instrumenty, obrazy, biżuteria, Santo Antao – kosze, Boa Vista kapelusze ze słomy i ceramika, Fogo – ozdoby z zastygłej lawy i kawa, Brava – hafty, Maio – ceramika kuchenna.

Jaki czas obowiązuje na Wyspach Zielonego Przylądka?

Czas polski minus 2 godziny, a gdy w Polsce jest czas letni – minus 3 godziny.

Jak poruszać się po Cabo Verde?

Archipelag dysponuje czterema lotniskami międzynarodowymi, które mają bezpośrednie połączenie z kilkoma krajami Unii Europejskiej. Na Cabo Verde bez większych problemów można dostać się statkiem rejsowym czy wycieczkowym. Aby dotrzeć na inne wyspy trzeba przejrzeć trasy czarterów. Na lotniskach wysp nie ma środków transportu publicznego. Komunikacja pomiędzy poszczególnymi wyspami odbywa się drogą lotniczą i morską. W dużych miastach dobrze funkcjonuje transport publiczny, autobusy docierają prawie do wszystkich dzielnic, niemniej między miejscowościami nie ma połączeń autobusowych. W mniejszych miejscowościach i na wsiach funkcjonuje transport zwany „aluguer” i samochody jeżdżą właśnie z takimi tabliczkami. Za opłatą „aluguer” można dojechać do większości dostępnych miejsc. „Taxi” są zadbane i w zależności od wyspy mają inny kolor. Na każdej wyspie bez trudu można wynająć samochód (potrzebne jest międzynarodowe prawo jazdy), by w ten sposób podziwiać uroki Cabo Verde.

Jak są ograniczenia celne?

Do krajów Unii Europejskiej można wwieźć bez cła 2 litry wina, 1 litr alkoholu powyżej 22% oraz inne towary do wartości 430 euro.

Jakie plaże są na Fogo?

Głównym miejscem kąpielowym jest szeroka plaża z czarnym piaskiem sąsiadująca z miasteczkiem Sao Filipe. Drugim miejscem plażowym chętnie odwiedzanym przez turystów jest Praia da Salina położona nieopodal Sao Jorge.

Przy hotelach wyższej kategorii lub w wybranych kurortach plaża jest usypywana sztucznie lub znacznie różni się od typowych plaż miejskich, dlatego wybierając kurort i hotel warto upewnić się do jakiej plaży będziemy mieć dostęp.

Jakie dokumenty są potrzebne w razie konieczności skorzystania ze służby zdrowia?

Nie ma obowiązku szczepień, niemniej turyści podróżujący przez Senegal i inne kraje afrykańskie muszą mieć wpis do międzynarodowej książeczki zdrowia. Szpitale, apteki i ośrodki zdrowia są dosyć dobrze wyposażone, jednak nie na wszystkich wyspach pomoc medyczna jest dostępna.

Zalecane jest wykupienie kompleksowego ubezpieczenia podróżnego, w tym od następstw nieszczęśliwych wypadków, pokrywającego koszty hospitalizacji i ewentualnego transportu medycznego do kraju, po uprzednim upewnieniu się, że jest respektowane w danym kraju.

Ze względu na inną florę bakteryjną należy starannie wybierać restauracje lub jadać w hotelach, przestrzegać podstawowych zasad higieny oraz zwracać uwagę na warunki w jakich przygotowuje się i przechowuje jedzenie. Turyści powinni pić wyłącznie wodę butelkowaną, ewentualnie gotowaną co najmniej 10 min.

Przed wyjazdem warto sprawdzić czy szczepienia nie są zalecane sezonowo i profilaktycznie zaszczepić się przed wskazanymi chorobami. Poszczególne zalecenia sanitarne pozwalające uniknąć zachorowania na różne choroby dostępne są na stronie internetowej Państwowej Inspekcji Sanitarnej.

Od obywateli RP są wymagane wizy, które można uzyskać w Ambasadzie Republiki Zielonego Przylądka w Berlinie oraz na niektórych lotniskach międzynarodowych (Sal i Prai). Wizy są ważne 3 miesiące od wyjazdu. Paszport musi być ważny co najmniej 6 miesięcy od daty powrotu do Polski.

Szczegółowe i aktualne informacje można znaleźć na stronie MSZ: www.msz.gov.pl.

Państwo podlega kompetencji terytorialnej Ambasady RP w Dakarze (Senegal):

Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w Republice Senegalu
Senegal, Dakar, Route des Almadies, Les Jardins des Almadies (en face King Fahd Palace), App. 4/A, B.P. 14419, Dakar-Peytavin
Tel.: +221 33 859 57 70 Faks: +221 33 865 14 87
dakar.amb.sekretariat@msz.gov.pl
www.dakar.msz.gov.pl