Nizina Chińska

Historyczne serce Chin z Klasztorem Shaolin, Terakotową Armią i nieobliczalną Żółtą Rzeką.

Kilka chińskich prowincji składających się na Nizinę Chińską obfituje w wiele zabytków i żyzne tereny nazywane spichlerzem Chin. Część krajobrazu zdominowana jest przez Żółtą Rzekę, która w decydujący sposób wpłynęła na historię kraju, ma nieobliczalną naturę i wydaje się kapryśna. Nazwa rzeki związana jest z barwą wody niosącej potężne ilości żółtego piasku, pochodzącego z lessowej gleby. Dzięki nieprzewidywalnej rzece powstał wyjątkowy krajobraz umiłowany przez turystów podążających za dziką przyrodą, wśród której można trafić na rozmaite mniejszości etniczne zamieszkujące stare wioski. Tereny wokół Żółtej Rzeki – Huang He, stały się kolebką chińskiej cywilizacji i tam należy szukać najciekawszych zabytków i świątyń skrytych w grotach skalnych. Podróżując po regionie można trafić na wioski, w których czas zatrzymał się sto lat temu, święte góry z legendarnymi klasztorami, niezwykle czczone przez lokalną społeczność oraz sieć kanałów rzecznych zasilających najważniejsze miasta.

Nizina Chińska jest rozległą krainą we wschodnich Chinach, która od wschodu sąsiaduje z Wybrzeżem Pohaj i Wybrzeżem Żółtym, od zachodu z regionem Cinling, od południa z Wyżyną Południowo-Wschodnią, a od północy z Niziną Mandżurską. Wzdłuż systemu rzek i dorzeczy Żółtej Rzeki rozciągają się obszerne rozlewiska zmieniające swój zasięg w zależności od pory roku, chociaż od zamierzchłych lat ludzie starają się uregulować bieg rzek, których okolice doskonale nadają się do uprawiania ryżu. Żyzne gleby stały się przyczyną dużego zaludnienia terenu i wpłynęły na uprawę herbaty, orzeszków ziemnych, tytoniu, kukurydzy, bawełny i pszenicy.

Na Nizinie Chińskiej można znaleźć liczne ślady pochodzące jeszcze z epoki neolitu, kiedy w pobliżu rzeki kształtowało się pierwotne osadnictwo. 3 tys. lat temu pojawiła się pierwsza historycznie potwierdzona dynastia panująca w Chinach – Shang, z czasów której pochodzą odkrywane jeszcze niedawno inskrypcje na rytualnych naczyniach z brązu, żółwich skorupach i zwierzęcych kościach. W tym okresie zaczęto stosować kalendarz księżycowy, powstało pierwsze pismo piktograficzne, a cesarze sukcesywnie wprowadzali władzę polityczną i religijną. Na przestrzeni wieków miasta Niziny Chińskiej rozwijały się własnym tempem, niemniej burzliwe losy cesarskich rodów hamowały postęp. Prowincje stały się głębokim zaściankiem i dopiero w XX wieku odzyskały swój urok za sprawą modernizacji i ożywienia przemysłu. Tereny prowincji Shanxi od wieków stanowiły bufor między Murem Chińskim a linią Żółtej Rzeki i tam znajduje się bogactwo autentycznych budowli oraz słynnych świątyń zbudowanych w grotach.

Największym miastem leżącym w granicach Niziny Chińskiej jest Xi’an korzeniami sięgające mitycznej przeszłości. Już trzy tysiące lat temu pojawiła się tam dynastia Zhou rozsławiona w najwcześniejszych mitach. Jednym z najważniejszych władców był Qin Shi Huang, po którym pozostała słynna „terakotowa armia” strzegąca jego grobu. Na Nizinie Chińskiej swój początek brał również Jedwabny Szlak, którym transportowano jedwab i inne towary do wszystkich zakątków Azji. W okolicach Xi’anu powstała siedziba cesarska Da Xingcheng przejęta w roku 618 n.e. przez dynastię Tang i właśnie wtedy nastąpił największy rozkwit artystyczny w dziedzinie malarstwa, ceramiki i poezji. Strukturę miasta tworzy regularny układ prostych, szerokich ulic, z zabytkowym centrum otoczonym murami obronnymi. Nie brakuje tam hoteli, a turystyka jest jednym z głównych dochodów. W dzielnicy wewnątrz murów można spędzić cały dzień zarówno na zwiedzaniu zabytków, jak i robieniu zakupów na ulicy Dong Dajie. Najważniejszym, zabytkowym elementem jest Wieża Bębnów – drewniana konstrukcja wzniesiona na szczycie bramy rozpiętej na ulicą. Zwiedzić można także Małą Pagodę Dzikiej Gęsi, wokół której znajdują się sklepy z wyrobami ludowymi oraz kompleks Daxingshan Si, czyli świątynię buddyjską zawsze kontrastującą z pomarańczowymi strojami miejscowych mnichów. Interesująca pod kilkoma względami jest ożywająca wieczorami dzielnica muzułmańska pełna knajpek, natomiast głównym zabytkiem tej części miasta jest największy w Chinach Wielki Meczet łączący w architekturze cechy chińskie i arabskie. Spacerowy trakt prowadzi turystów wśród galerii, domów towarowych i antykwariatów aż do muzeum Beilin ze słynną kolekcją kamiennych tablic. Ta dawna świątynia konfucjańska jest ciekawostką przede wszystkim dla turystów studiujących skomplikowane pismo chińskie. Muzealne pawilony, w których nieopatrznie można się zgubić, eksponują również intrygujące pomniki nagrobne, figurki buddyjskie i mnóstwo innych pamiątek z minionych epok. Poza charakterystycznymi murami starego miasta warto jeszcze zobaczyć Świątynię Ośmiu Nieśmiertelnych, Pawilon Mistrza Qiu oraz Muzeum Historii Shaanxi z przestronnymi salami eksponującymi kulturę Zhou, naczynia z brązu pochodzące z epoki Shang i wiele innych zabytków.

Chociaż kuchnia chińska zagościła na dobre na europejskich stołach, wizyta w tradycyjnej restauracji może okazać się miłym zaskoczeniem. Pełna harmonia smaków to kulinarna zaleta uzyskiwana dzięki unikalnemu łączeniu składników o różnych kształtach i barwach, zadziwiających nie tylko zmysł smaku, ale również wzroku. Chińczycy stawiają na dużo warzyw, mało tłuszczu oraz zdrowe jedzenie nierozerwalnie połączone z filozofią, medycyną i każdą dziedziną życia. Terytorium Chin jest bardzo rozległe, dlatego w zależności od pobytu w danym regionie, warto poświęcić czas na kulinarną podróż po najróżniejszych restauracjach, by rozpoznać na własnym podniebieniu najważniejsze smaki: słodki, kwaśny, cierpki, słony i gorzki.

Warto pamiętać, że w Chinach śniadania spożywa się bardzo wcześnie, nawet o 6:00 rano, a przed południem większość restauracji przyrządza już obiady. W tradycyjnych restauracjach jada się na obracanych stołach przeważnie pałeczkami, chociaż dla turystów z zachodu przygotowywane są na wszelki wypadek zestawy sztućców, ale będąc już w Chinach chyba warto pokusić się naukę specyficznego spożywania posiłków. Lista chińskich potraw jest tak długa jak historia kraju licząca kilka tysięcy lat. Zaglądając do restauracji oprócz lokalnego podziału można zauważyć kilka kategorii: potrawy carskie, potrawy lokalne, potrawy rodzinne, etniczne, wegetariańskie oraz lecznicze. Większość dań skupia dziedzictwo kultur azjatyckich takich jak koreańska, japońska oraz mongolska. Na stoły cesarskie trafiały przeważnie najznamienitsze i wyszukane dania, podczas gdy poddani spożywali najczęściej ryż.

Kuchnia bazuje na ryżu krótko lub długoziarnistym, bardzo często serwowanym w postaci klusek lub makaronu. Do tego dochodzi przeważnie mięso uznawane za produkt dodający sił witalnych. Chociaż w regionach islamskich króluje baranina i wołowina, najpopularniejszym mięsem jest wieprzowina zwana zhurou. Jada się także dużo kurczaków jirou oraz jagnięcinę. Na stoły, szczególnie w regionach przymorskich, trafiają także ryby fu, chociaż spotkać można również nieco bardziej egzotyczne ślimaki morskie, żółwie, węże, cykady, a nawet skorpiony czy kawałki niedźwiedzia. Na szczęście dostępna jest cała gama warzyw takich jak kapusta pekińska, szpinak czy ziemniaki oraz owoców: jabłek, mandarynek, bananów, gruszek i winogron. Niezbędnych protein dostarczają nasiona soi występujące w wielu potrawach, chociaż za substytut mięsa uchodzi także ser tofu – świeży twaróg o konsystencji kremu, podawany w wielu kulinarnych kombinacjach.

Do popularnych przekąsek, z którymi bardzo często można się zetknąć stołując się w niewielkich restauracjach na wąskich uliczkach „hutong”, należą jaja kacze, kurze i przepiórcze gotowane na twardo w roztworze herbaty, sosu sojowego i anyżu. Na stoiskach z przekąskami można także nabyć grillowane skrzydełka kurczaka, makarony, kebaby, pieczone ziemniaki i kukurydzę. Ciekawe w smaku mogą okazać się bułki gotowane na parze o nadzieniu mięsnym lub warzywnym, na które potocznie mówi się „łyse głowy”.

Posiłki najczęściej rozpoczyna się pobudzającą żołądek i wzmagającą apetyt filiżanką herbaty, której mnogość gatunków może zachwycić niejednego pasjonata aromatycznego napoju. Chińczycy do posiłków pijają także piwo pijiu (najsłynniejsze Tsingtao pochodzi z Qingdao) oraz spirytus bajiu określany mianem „białego wina”. Jest to jeden z najmocniejszych alkoholi, z którym nie należy przedobrzyć, podobnie jak z mocną wódką Mao Tai Jiu pochodzącą z prowincji Kuejczou. Może po prostu lepiej sięgnąć do obiadu po słodzoną lemoniadę albo delikatne wino gronowe Putao Jiu. W restauracji warto także poprosić o butelkę słodkiego, uchodzącego za wytrawne, białego wina „Wielki Mur” lub czerwonego o groźnej nazwie „Smok”.

Turyści wybierający się do Chin spodziewają się przeważnie kulturowego szoku, co nie do końca okazuje się słuszne. Chociaż odległy zakątek na kuli ziemskiej jest ogromną zagadką rządzoną według tajemniczych zasad, bez problemu można się tam odnaleźć i przekonać, że jest to ciekawy kraj z jedną z najstarszych kultur świata. W kraju akupunktury, aromaterapii i ćwiczeń z medytacji każdy może doświadczyć inspirujących przygód, które później staną się ciekawym tematem do dyskusji.

Niemalże całą populację stanowią Chińczycy, niemniej w jej skład wchodzi kilkadziesiąt innych mniejszości narodowych, które wyznają między innymi islam. Wyznanie i religia bardzo mocno wpływa na kulturę i kształtuje styl życia społeczności. W chińskich religiach ludowych główną rolę odgrywa buddyzm, taoizm i konfucjanizm, chociaż znaczna część społeczeństwa jest bezwyznaniowa. Konfucjanizm przykładowo kładł nacisk na poszanowanie tradycji i stąd zamiłowanie Chińczyków do wszechobecnego porządku. Taoizm odnosił się do obecnych w człowieku przeciwstawnych sił jing i jang oraz rozwoju duchowego człowieka, a buddyzm wyznawał wiarę w istnienie istot nadprzyrodzonych oraz życia po śmierci.

Chińczycy są na ogół pracowici, zaradni i weseli, o czym przykładowo można przekonać się podczas stołowania w restauracjach i wsłuchiwania w gwarne rozmowy. Interesują się światem zewnętrznym, chociaż życiowa determinacja prowadzi do osiągania celu za wszelką cenę. Podróżując po Chinach należy jednak pamiętać, że wciąż ma się do czynienia z państwem komunistycznym, rządzonym silną ręką i posiadającym system nie zawsze zrozumiałych wartości. Ludzie rodzą się równi i prowadzą życie w zgodzie z powszechnie obowiązującymi normami.

Podróżnik zwiedzający chińskie miasta powinien pamiętać o okazywaniu szacunku i posłuszeństwie wobec starszych. Dobrym sposobem na wywarcie pozytywnego wrażenia jest przekazanie przy pierwszym spotkaniu wizytówki lub karteczki z imieniem i nazwiskiem, najlepiej w języku chińskim. Chińczycy bywają impulsywnymi ludźmi, chociaż nie zawsze głośna dyskusja musi mieć znamiona kłótni. Chociaż w Chinach funkcjonuje wiele różnych dialektów językowych (szanghajski, min, kantoński), komunikację ułatwia język mandaryński określany „wspólnym językiem”. Dla turystów z pewnością egzotycznie przedstawiają się chińskie znaki-piktogramy reprezentujące raczej myśl niż sposób wymowy, których dźwięk różni się w zależności od regionu. Poznanie nawet najłatwiejszych znaków, chociaż sprawi zapewne sporo trudności, może okazać się interesującą nauką.

Chińczycy niezależnie od piastowanego stanowiska największą wagę przywiązują do przestrzegania godzin posiłków, końca pracy i snu, dlatego warto uszanować przerwę obiadową, by zaoszczędzić sobie jakichś nieprzyjemności. Bardzo ważna jest także gościnność, chociaż zaproszenia do domów są rzadkością, w przeciwieństwie do towarzyskich spotkań w restauracjach. Zaproszenie do jedzenia jest wyrazem przyjaznych stosunków, tym bardziej jeśli dotyczy spraw biznesowych. Kultura biznesowa i negocjacyjna bowiem jest w chinach bardzo ważnym aspektem prowadzenia interesów, więc jeśli ktoś w trakcie podróży chce załatwić sprawy zawodowe powinien szczegółowo zapoznać się z taką etykietą, by nie popełnić niepotrzebnego „faux pas”. Chińczycy dużą wagę przywiązują także do min, próbując zawsze zachować kamienne oblicze, co często może wprawiać Europejczyków w zabawne zakłopotanie. W trakcie rozmów lepiej nie poruszać tematów dotyczących Tybetu i ogólnie komunizmu, a tym bardziej nie można krytykować funkcjonowania państwa. Naturalne tematy najczęściej dotyczą pogody, kultury, zabytków czy sportu.

Dla Chińczyków najświętszą częścią ciała jest głowa, więc nie należy dotykać niczyjej głowy. Nie ma tam zwyczaju dawania napiwków, spóźnianie się nie leży w dobrym tonie, a zakazane jest pokazywanie stopy lub wskazywanie czegoś stopą uchodzącą za nieczystą część ciała.

Chiny są państwem komunistycznym, w którym celebruje się takie święta jak Święto Pracy przypadające na 1 maja, październikowe Święto Narodowe czy Nowy Rok będący świętem ruchomym ze względu na chiński kalendarz. Do pozostałych świąt państwowych należy między innymi Dzień Kobiet, Dzień Dziecka i rocznica powstania Komunistycznej Partii Chin.

Region posiada głównie walory krajoznawcze, dlatego najpopularniejszą formą aktywnego wypoczynku jest zwiedzanie miast. Na Nizinie Chińskiej znajdują się także najświętsze góry taoizmu, których zdobycie wymaga co najmniej dobrej kondycji fizycznej.

Datong – chociaż jest to miasto przemysłowe można w nim znaleźć ciekawe zabytki przypominające o odległych czasach, kiedy Niziną Chińską rządziły dynastie cesarskie ustanawiające w tym miejscu swoje stolice. Jedną z nich była dynastia Wei, której wodzowie w latach 386-534 n.e. wyprawiali się na podbój północnych terenów Chin. W samym mieście znajduje się kilka interesujących budowli jak chociażby mury miejskie, Wieża Bębnów z epoki Ming czy kompleks świątynny Huayan z XII-wiecznymi pawilonami. Datong jest traktowany przez wielu turystów jako baza wypadowa do pobliskich grot Yungang.

Groty Yungang – obowiązkowy zabytek na mapie turystycznej Niziny Chińskiej stworzony przed wiekami dla celów buddyjskiego kultu. Tajemnicze groty położone są kilkanaście kilometrów za Datongiem i tworzą trzy duże grupy podzielone na kilkadziesiąt mniejszych pomieszczeń. Miejsce otoczone głęboką czcią wykute w skałach pochodzi z V w. n.e. i stworzone zostało przez potężną armię rzemieślników. W grotach można podziwiać niezwykły kunszt dawnych budowniczych, którzy z precyzyjną dbałością o szczegóły ozdobili jaskiniowe sale i wznieśli intrygujące posągi Buddy. Podczas spaceru po mistycznych grotach uczestniczy się w swoistej podróży w czasy buddyjskich sag, rodów z Indii i pradawnych przypowieści. Bogactwo posągów jest niewyobrażalne, podobnie jak zdobienie samych grot. Na spacerowej trasie mija się postacie Buddy o rubinowych wargach, okrągłych twarzach i złotym obliczu rozświetlającym półmrok pomieszczeń, liczne sceny z życia bóstwa przedstawione w postaci rzeźb i malowideł, niebiańskie istoty, smoki, feniksy i motywy przedstawiające najróżniejsze wydarzenia. Miejsce jest bardzo nietypowe i dla Europejczyków prezentuje się wyjątkowo egzotycznie.

Wiszący Klasztor i święta góra Heng Shan – od 2 tys. lat pielgrzymują tam wierni z całych Chin, by modlić się w niezwykłej świątyni Hengzong Si. Zwiedzanie zabytku jest ciekawym wyzwaniem ze względu na położenie na zboczu jednej z pięciu wielkich gór taoizmu – świętej góry Heng Shan. Po drodze mija się między innymi wiszący na skałach klasztor zwany „świątynią zawieszoną w próżni”. Budowla niecodziennie prezentuje się z odległości, chociaż spacerując po systemie karkołomnych schodków i chodników z desek można poczuć się wyjątkowo. W precyzyjnie zbudowanych świątyniach swoje ołtarze oraz posągi przedstawiające najważniejsze bóstwa mają buddyzm, konfucjanizm i taoizm. Do klasztoru najlepiej wybrać się z miejscowości Hunyuan.

Wutaishan – jedna z czterech chińskich świętych gór buddyzmu, zwana „górą pięciu tarasów”, jest odludnym zakątkiem pełnym niespotykanej architektury sakralnej. Chociaż do malowniczego miejsca wiedzie długa droga, warto ją pokonać, by ujrzeć niezwykły pejzaż, z którego wybija się osada Taihuai, tonąca latem w potoku turystów zwiedzających tybetańską świątynię Tayuan. Wutaishan uchodzi za jeden z pierwszych przyczółków buddyzmu w Chinach, który zamieszkiwany był przez mnichów za czasów cesarza Ming Di w I w. n.e. Pierwszego mnicha podczas snu nawiedziło bóstwo mądrości zwane Wen-szu, dla którego wzniesiono ten ważny ośrodek religijny. Najwięcej świątyń w tym miejscu wzniesiono w epoce Tang, a góra cieszyła się łaskami cesarzy z kolejnych dynastii. Na zwiedzanie Wutaishan najlepiej przeznaczyć cały dzień, by szczegółowo zwiedzić świątynię Luohou Si z wielkim kwiatem lotosu i ruchomymi płatkami, najstarszą świątynię Xiantong, bibliotekę z epoki Ming skrywającą obrotową szafę na zwoje świętych pism czy świątynię Wierzchołka Bodhisattwy. Jeżeli ktoś ma siłę na dalszą wędrówkę powinien wspiąć się na któryś z okolicznych szczytów, by z góry spojrzeć na zespół budowli wkomponowanych w górzysty krajobraz. W głębi gór skrywa się jeszcze więcej zabytków sakralnych, których zwiedzanie interesująco może wypełnić wolny czas.

Taiyuan – miasto o przemysłowym charakterze służące przeważnie jako baza wypadowa do zwiedzania okolic. Warto przespacerować się po kameralnym centrum z malowniczymi uliczkami i deptakiem pełnym knajpek, a także zwiedzić regionalne muzea, Świątynię Kultu Łaskawości oraz park Yingze.

Wodospad Hukou – wyjątkowa atrakcja na rzece Huang He reklamowana jako „walki smoków w rzecznym nurcie”. W pewnym miejscu rzeka zwęża się i raptownie przechodzi w zjawiskową kaskadę z wodospadem tworzącym wyjątkową scenerię. Turyści ze specjalnych tarasów widokowych mogą podziwiać wspaniałe zjawisko zorganizowane przez przyrodę.

Muzeum Banpo – na przedmieściach Xi’an znajduje się niezwykle ciekawe muzeum eksponujące przede wszystkim odkrytą w XX w. osadę neolityczną, którą doskonale odwzorowuje zrekonstruowana wioska. Pozostałości Banpo pochodzą z około 4 tys. r. p.n.e. i reprezentują tzw. kulturę matriarchalną.

Huaqing – uzdrowisko z gorącymi źródłami przyciągające kuracjuszy od setek lat. Na turystów czekają tam pawilony kąpielowe, baseny lecznicze i sale zabiegowe stosujące najróżniejsze odmiany chińskiej medycyny naturalnej.

Terakotowa Armia – rozsławiający Chiny na całym świecie zabytek w postaci terakotowych żołnierzy postawionych przed wiekami na straży grobu Qin Ski Huanga znajduje się nieopodal miasta Xi’an. Armię przypadkowo znaleźli kopiący studnię wieśniacy, odsłaniając tym samym niebywałe świadectwo zręczności chińskich artystów sprzed 2 tys. lat. Zastępy terakotowych wojowników wpisane na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO przykryte są specjalnie skonstruowanymi hangarami i robią ogromne wrażenie na zwiedzających. Rzeźby rozmieszczone w trzech komorach pierwotnie posiadały miecze, włócznie i łuki, które usunięto i część zbiorów wyeksponowano w muzeum. Skala i rozmach przedsięwzięcia budzi podziw, tym bardziej, że oprócz samych żołnierzy można podziwiać konie i rydwany należące przed wiekami do wielkiego cesarza. Nieopodal terakotowego orszaku znajduje się muzeum opowiadające dzieje niezwykłego znaleziska oraz zaplecze gastronomiczno-pamiątkarskie.

Wyprawa do grobowców cesarskich – w pobliżu miasta Xi’an znajduje się wiele miejsc pamietających cesarskie czasy. Miłośnicy historii powinni zainteresować się szczególnie grobowcami z dynastii Han i Tang skupionymi w dolinie Wei. Chociaż nie są to aż tak znane zabytki jak Terakotowa Armia, zwiedzić można pokryty zielenią kurhan Mao Ling, grobowiec pary cesarskiej z VII w. Qian Ling z piękną drogą cesarską, grób księżniczki Yong Tai czy niewielkie mauzoleum Shun. Interesujący jest także zespół grobowców cesarskich z epoki Tang składający się z kilkunastu budowli.

Hua Shan – kilka wierzchołków górskich nazwanych „kwiatową górą” wchodzi w skład pięciu ustalonych przed dwoma tysiącami lat świętych gór taoizmu. Krajobraz jest w tym miejscu baśniowy. Z pięknych gór kaskadami spływają potoki, a widok na szczyty spowite mgłami jest doskonałym tematem fotograficznym. Na Huashan można wjechać kolejką linową albo odbyć karkołomną wędrówkę. Cały masyw usiany jest jaskiniami kryjącymi misternie wykonane posągi, urwistymi wąwozami i lasami przywołującymi na myśl alpejskie widoki. Na wszystkie wierzchołki prowadzą szlaki piesze, a najlepszym terminem na wyprawę w góry jest wiosna i jesień.

Tai Shan – najświętsza z pięciu gór taoizmu, którą można zdobyć wychodząc na szlaki z miejscowości Tai’an, tak jak przed wiekami czynili to wielcy cesarze. Ujmujące krajobrazy, sznur zabytkowych świątyń i tysiące schodów prowadzących na sam szczyt – w taką wyprawę mogą wybrać się turyści poszukujący natchnienia, spokoju ducha i dzikiej przyrody, której piękno zaburzają jedynie tysiące pielgrzymów podążających na górę związaną z pewną legendą. Według przypowieści przed utworzeniem nieba i ziemi żył tam stwórca Pan Gu, po którego śmierci części ciała utworzyły księżyc, słońce, gwiazdy, rzeki i górę Tai Shan. Na szczyt przez Pierwszą Bramę Niebiańską i Wąwóz Kamiennej Sutry prowadzi wspaniała trasa widokowa napotykająca co jakiś czas na liczne i atrakcyjne miejsca. Zwieńczeniem pasjonującej wędrówki jest Yuhuang Si – Świątynia Nefrytowego Cesarza, w której rezyduje najwyższy bóg taoistycznego panteonu. Ze szczytu rozchodzą się szlaki do pozostałych zakątków mistycznej góry.

Jinan – tętniąca życiem, przemysłowa metropolia z historią sięgającą IV w. p.n.e., kiedy założono w tym miejscu pierwszy posterunek wojskowy. W rozwoju miasta najbardziej zapisał się 1898 rok, w którym niemieccy przedsiębiorcy dostali koncesję na inwestycje kolejowe w regionie i powstała typowa dla tego okresu zabudowa. Miasto słynie z naturalnych źródeł ujętych w parki miejskie i kolonialnych zabytków. Zwiedzanie warto rozpocząć od Muzeum Prowincji, które naświetla historię regionu związaną między innymi z centralnym placem Quancheng. Najbardziej znanym źródłem leczniczym jest Źródło Czarnego Tygrysa wypływające z groty przez krany w kształcie tygrysich głów oraz Tryskające Źródło, a także kilka innych źródeł znajdujących się koło Jeziora Daming wschodzącego w skład ogromnego parku Wu Longtan. Na obrzeżach miasta znajduje się także malowniczy zakątek, jakim jest Góra Tysiąca Buddów, na którą prowadzą kręte, lesiste ścieżki. Ze szczytu można podziwiać chwytający za serce widok na Jinan i Żółtą Rzekę.

Qufu – jeszcze jedno miasto będące kolebką chińskiej cywilizacji, religii i kultury. Właśnie w dawnej stolicy królestwa Lu przyszedł na świat w 479 r. p.n.e. największy chiński filozof Konfucjusz, dzięki któremu powstał jeden z najważniejszych filarów społeczeństwa – system filozoficzno-religijny zwany konfucjanizmem. Dlatego też największym zabytkiem tego sympatycznego miasta jest Świątynia Konfucjusza położona w samym centrum. Imponuje sam rozmiar budowli składającej się z kompleksu pomieszczeń rozbudowywanych skrupulatnie przez kolejnych władców. Najlepiej wejść tam główną bramą prowadzącą przez mur południowy i przedostać się na porośnięty cyprysami dziedziniec, którego największą atrakcją jest pawilon Kui Wen. Ta trzykondygnacyjna budowla z 1018 r. zwana jest majstersztykiem chińskiej architektury. Na całym obszarze świątyni znajduje się cały szereg pasjonujących budowli, wśród których spacer jest nie tylko podróżą w przeszłość, ale także obrazuje chińskie obyczaje i kulturę. Ciekawym zabytkiem jest również Rezydencja Konfucjańska świadcząca o potędze i zamożności rodu. Turystom udostępniono mnóstwo apartamentów, labirynty alejek, dziedzińce i wiele innych pomieszczeń, w których można zobaczyć, jak przed wiekami żyli zamożni Chińczycy. Do pozostałych zabytków w mieście należy Wieża Bębnów z dzwonnicą miejską oraz świątynia Yan Niao poświęcona uczniowi Konfucjusza. Jeżeli ktoś ma więcej czasu, może wybrać się na długi spacer do Lasu Konfucjusza, w którym pochowano cały ród Kong. Zobaczyć tam można niepozorny grób wielkiego uczonego, zadumać się przez chwilę w Pawilonie Rozważań i przespacerować zacienionymi alejkami.

Klasztor Shaolin – unikalna świątynia położona w młodym lesie na stokach góry Songshan w okolicy Zhengzhou, kojarzona przede wszystkim z chińską sztuką walki kung-fu i buddyjskimi mnichami uprawiającymi ten sport. Tajemnicze miejsce będące tematem wielu filmów powstało w V stuleciu z inicjatywy mnicha Ba Tuo. Drugą ważną osobistością przebywającą w klasztorze był hinduski mędrzec Bodhidharma, który opracował system ćwiczeń fizycznych dla mnichów oddających się medytacji i w taki sposób rozwinęła się słynna sztuka walki o podłożu religijnym. Mnisi często walczyli dla kolejnych cesarzy i chociaż w późniejszym wiekach klasztor był grabiony, sztuki walki przetrwały do dziś. Do klasztoru zaglądają najczęściej miłośnicy kung-fu, chociaż i turyści nieinteresujący się sztukami walki mogą zwiedzić Pawilon Trwałego Śniegu, świątynię Guanyin z freskami przedstawiającymi walczących mnichów oraz Las Stup z setkami niewielkich budynków sakralnych upamiętniających wybitnego mnicha.

Groty Longmen – niezwykłe miejsce nazywane Jaskiniami Dziesięciu Tysięcy Buddów jest wielkim sanktuarium i unikalnym dziedzictwem pozostawionym przez buddyjskich rzeźbiarzy, położonym nieopodal miejscowości Luoyang. Pierwsze posągi Buddy w tajemniczych grotach zaczęły powstawać już w 493 r. n.e. i zadziwiają kunsztem wykonania oraz rozmiarem, chociaż podania głoszą, że całe urwiska z posągami cudownie wyłoniły się spod ziemi. Dla turystów wyznaczono specjalne ścieżki, na których mogą podziwiać posągi rozmaitych istot boskich oraz groty tworzące jedną wielką płaskorzeźbę najlepiej widoczną z pobliskiej miejscowości Dongshan. Do najbardziej interesujących należy Grota Dziesięciu Tysięcy Buddów, Grota Kwiatu Lotosu, Grota Modłów za Przodków oraz Grota Receptur.

Kaifeng – zabytkowe miasto z tradycyjną architekturą leżącą w obrębie miejskich murów. Jest to idealne miejsce dla turystów, którzy preferują długie spacery po prowincjonalnych miastach z takimi atrakcjami jak świątynia Xiangguo wzniesiona w 555 r. (odbudowana po wielkiej powodzi z 1642 r.), Pawilon Nefrytowego Cesarza czy Żelazna Pagoda zbudowana z cegieł i pokryta błyszczącymi kaflami naśladującymi żelazo. Warto także podążyć główną arterią, jaką jest dawna Droga Cesarska zmierzająca do wyciszonego parku Longting.

Song Shan – jedno z najważniejszych miejsc taoizmu, gdzie wznosi się najstarsza świątynia tej religii – Zhongyue. Najlepsze szlaki na świętą górę biorą swój początek w Dengfeng i prowadzą pośród urwisk i lasów na Wierzchołek Centralny. Można również dostać się tam kolejką linową znajdującą się po zachodniej stronie masywu. Jeżeli ktoś dysponuje dużą ilością czasu może pokusić się o zwiedzenie legendarnego klasztoru Shaolin położonego na zboczach góry.

Kiedy najlepiej jechać na Nizinę Chińską?
Na wycieczkę najlepiej wybrać się wiosną lub jesienią, kiedy panują optymalne warunki do zwiedzania miast i wypraw w góry, a umiarkowane temperatury zbytnio nie przeszkadzają. Zimy w tej części kraju są mroźne, a lata upalne i deszczowe (szczególnie lipiec i sierpień).

Jaka waluta obowiązuje w Chinach i jakie są orientacyjne ceny?
Walutą Chin jest juan renminbi z nowym oznaczeniem China New Yuan (CNY), 1 CNY = 100 fenów. Ceny między regionami znacznie się różnią i zależą od popularności turystycznej danego obszaru, a prowincja jest tańsza niż ekskluzywne kurorty. W trakcie robienia zakupów, szczególnie na bazarach i targowiskach, warto targować się, gdyż sprzedawcy często obniżają ceny. Towary w chińskich supermarketach i większych sklepach mają ceny porównywalne z polskimi.

Gdzie i jakie pamiątki kupić na Nizinie Chińskiej?
Najciekawsze, tradycyjne pamiątki można kupić w lokalnych sklepach z rękodziełem oraz w „manufakturach”, gdzie przedmioty są wykonywane ręcznie. Chińczycy są specjalistami w tworzeniu podróbek, dlatego za oryginalnymi produktami lepiej rozejrzeć się w tzw. „Sklepach Przyjaźni” niż zwykłych sklepikach przyciągających niskimi cenami. Na uwagę zasługuje duży wybór antyków, chociaż nie ma co liczyć na niskie ceny. Ciekawymi upominkami mogą być przykładowo narzędzia wykorzystywane przez artystów takie jak pędzle i tusz, a także przedmioty z nefrytu i tradycyjne latawce. Warto wstąpić do tradycyjnej herbaciarni po aromatyczną paczuszkę herbaty lub rozglądnąć się w pierwszej lepszej „graciarni” za drewnianą rzeźbą lub misternie wykonanym posążkiem Buddy. Turyści rozglądają się także za fajkami do opium, kompletami do gry w „madżonga” czy chińską porcelaną. Stosunkowo tanie są perły, jedwab i obrazy malowane na takim materiale. Unikatowym prezentem jest także chińska kaligrafia malowana na jedwabiu lub bibule. Podczas zakupów warto pokusić się o targowanie, gdyż sprzedawcy bardzo często opuszczają ceny wstępnie zawyżone dla turystów.

Na zakupy najlepiej wybrać się do stolicy regionu Xi’an, gdzie na ulicach Dong Dajie i Nan Dajie znajduje się mnóstwo sklepów i centrów handlowych. W dzielnicy muzułmańskiej znajduje się kilka ciekawych targowisk. Największą popularnością cieszą się malowidła ludowe, papierowe odbitki rzeźbień z zabytkowych nagrobków, ozdobne pałeczki stołowe czy dzwonki w kształcie kul. Antyków najlepiej szukać na targu przy wejściu do Baxian Gong.

Jaki czas obowiązuje w Chinach?
W Chinach do czasu polskiego w lecie dodajemy 6, w zimie 7 godzin.

Jak poruszać się po Nizinie Chińskiej?
Z powodu dużych odległości przemieszczanie się pomiędzy poszczególnymi regionami jest utrudnione, niemniej samoloty obsługują stolice wszystkich prowincji i większe miasta. Podróżowanie z pewnością wymaga wcześniejszego, dobrze przygotowanego planu, szczególnie jeśli chodzi o tańszy transport. Kolej jest najszybszą, najbezpieczniejszą i najlepiej rozwiniętą formą poruszania się po Chinach. Sieć kolejowa dysponuje najszybszymi pociągami luksusowymi, ekspresami, pośpiesznymi i osobowymi. Składy często bywają przepełnione, więc lepiej wcześniej zarezerwować bilet i unikać kupowania biletu w dzień wyjazdu, chyba że jest to trasa lokalna.

Chociaż sieć kolejowa jest dobrze rozbudowana, nie brakuje regionów, do których można dotrzeć tylko autobusem. Najlepszą flotą autobusową dysponują prywatni przewoźnicy. Połączenia zarówno prywatne, jak i publiczne są częste, gdyż istnieje duża konkurencja i zapotrzebowanie ze strony pasażerów. Bilety można kupować bez wcześniejszej rezerwacji i należy pamiętać, że podróż autobusem nie należy do najkrótszych ze względu na częste przystanki. Na trasach do 100 km kursują minibusy, które są rozsądną cenowo i czasowo formą podróżowania.

Transport w dużych miastach jest dobrze rozwinięty. W Pekinie, Hongkongu, Kantonie i Szanghaju działa metro, a autobusy są stosunkowo tanie. Ceny wszechobecnych taksówek również nie są wygórowane.

Na terytorium Chin nie można wjechać własnym samochodem, a wynająć lub kupić auto można jedynie po wcześniejszym uzyskaniu chińskiego prawa jazdy i załatwieniu wielu formalności. Międzynarodowe prawo jazdy nie jest honorowane. Zawsze można wynająć samochód z kierowcą, ale nie należy to do tanich udogodnień w podróżowaniu.

Jakie są ograniczenia celne w Chinach?
Przy wwożeniu środków płatniczych powyżej równowartości 5 tys. USD należy złożyć stosowną deklarację celną, na której podstawie przy wyjeździe prowadzona jest kontrola. W deklaracji wjazdowej należy również zgłosić wszystkie wartościowe przedmioty (np.: kamera, cenna biżuteria itp.) Wywieźć można ograniczoną ilość alkoholu (do 1 l), a zakupiony sprzęt elektroniczny nie może przekraczać wartości wyższej niż 5 tys. CNY. Zakaz dotyczy wywozu waluty chińskiej w wysokości większej niż 20 tys. CNY, dóbr kultury, dzieł sztuki, rzadkich wydawnictw, kamieni szlachetnych i ich pochodnych, zagrożonych gatunków roślin i zwierząt.

Jakie dokumenty potrzebne są w razie konieczności skorzystania z służby zdrowia w Chinach?
Cudzoziemiec na terenie Chin za wszystkie usługi medyczne płaci gotówką, natomiast zwrotu kosztów leczenia można dochodzić po powrocie do kraju, po przedstawieniu firmie ubezpieczeniowej odpowiednich rachunków (należy zadbać, żeby były wystawione w języku angielskim). Polisy zagranicznych firm nie są uznawane, więc jedyną opcją jest korzystanie z chińskiego ubezpieczenia. Chociaż nie ma obowiązku ubezpieczeń osobowych, jedynym rodzajem wymaganego ubezpieczenia jest polisa na przelot na trasach krajowych, którą wykupuje się jako dodatek do biletu. Należy również pamiętać, że niektóre z firm ubezpieczeniowych wymagają poświadczenia rachunków przez poszczególne urzędy konsularne. Opieka medyczna poza terenami głębokiej prowincji nie stanowi problemu i jest ogólnodostępna. Cena za dobę pobytu w szpitalu nie obejmuje kosztów usług medycznych, badań ani leków, za które płaci się osobno. Turystom, którzy chcą skorzystać z leczenia metodami tradycyjnymi zaleca się korzystanie z gabinetów dostępnych przy niektórych klinikach oraz z punktów w większości hoteli. W niektórych regionach, które zostają umieszczane są na liście zagrożeń epidemiologicznych sporządzonej przez WHO, bezwzględnie wymagana jest książeczka zdrowia.

Ze względu na inną florę bakteryjną należy starannie wybierać restauracje lub jadać w hotelach, przestrzegać podstawowych zasad higieny niezbędnych w krajach tropikalnych oraz zwracać uwagę na warunki w jakich przygotowuje się i przechowuje jedzenie. Turyści powinni pić wyłącznie wodę butelkowaną, gdyż woda z kranu nie jest zdatna do picia.

Szczepienia ochronne nie są wymagane, niemniej szczególnie w krajach tropikalnych istnieją zagrożenia sanitarno-epidemiologicznych, dlatego przed wyjazdem warto sprawdzić czy szczepienia nie są zalecane sezonowo i profilaktycznie zaszczepić się przed wskazanymi chorobami. Poszczególne zalecenia sanitarne pozwalające uniknąć zachorowania na różne choroby dostępne są na stronie internetowej Państwowej Inspekcji Sanitarnej: www.pis.gov.pl

Obywateli polskich wybierających się do Chin obowiązują wizy, które można uzyskać w ambasadach i urzędach konsularnych po przedstawieniu paszportu (ważnego min. 6 miesięcy od daty wyjazdu z Chin), zdjęcia, wypełnionego wniosku wizowego, kserokopii biletu do Chin albo wydruku potwierdzającego hotelową rezerwację, bądź też potwierdzenia uczestnictwa w wycieczce. Wyjazd z terytorium Chin do Specjalnej Strefy Administracyjnej Hongkongu lub Makau traktowany jest jako opuszczenie granic ChRL i automatycznie anuluje ważność posiadanej wizy jednokrotnej, dlatego przed podróżowaniem w te miejsca trzeba zadbać o posiadanie wizy dwu- lub wielokrotnej. Polacy podróżujący wyłącznie do Hongkongu i Makau nie potrzebują wiz wjazdowych, jeżeli ich pobyt nie przekracza 3 miesięcy. Podróżując dalej do Chin wizę wjazdową można uzyskać w specjalnych biurach łącznikowych centralnych władz ChRL. W Chinach istnieje obowiązek meldunkowy, którego dokonuje administracja hotelu.

Szczegółowe i aktualne informacje można znaleźć na stronie MSZ: www.msz.gov.pl lub na stronie ambasady polskiej w Pekinie www.pekin.polemb.net

Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w Chińskiej Republice Ludowej
Chiny, Pekin, 1 Ritan Lu, Jianguomenwai, 100600
Tel. dyżurny: +861065321235 Faks: +861065321745
pekin.amb.sekretariat@msz.gov.pl
www.pekin.polemb.net

Konsulat Generalny Rzeczypospolitej Polskiej w Kantonie
Chińska Republika Ludowa, Kanton, Shamian Dajie nr 63, 510130
Tel.: +8620 81219994 Tel.: +8620 81219993 Tel. dyżurny: +86 13500033863 Faks: +8620 81219995
kanton.kg.sekretariat@msz.gov.pl
www.kantonkg.polemb.net

Konsulat Generalny Rzeczypospolitej Polskiej w Szanghaju
Chińska Republika Ludowa, Szanghaj, 618 Jianguo Xi Road, 200031
Tel.: +86 21 6433 9288 Tel.: +86 21 6433 4735 Tel. dyżurny: +86 15 0004 44808 Faks: +86 21 6433 0417
szanghaj.kg.sekretariat@msz.gov.pl
www.szanghajkg.polemb.net