Wielki Chingan

Dzikie przestrzenie, pełne przygód stepowe safari i noclegi w mongolskich „jurtach”.

Region Wielkiego Chinganu najczęściej wybierają podróżnicy, dla których turystycznym wyzwaniem jest przede wszystkim podróżowanie przez rozległe stepy patrolowane przed wiekami przez armię Czyngis-chana. Za interesującą atrakcję uchodzi również nocowanie w oryginalnych, mongolskich obozowiskach zwanych „jurtami” oraz podziwianie surowych krajobrazów z zielonymi trawami, na których wypasa się bydło, stada owiec i swobodnie biegają mongolskie konie. Część krainy zajmują rozległe łańcuchy górskie północno-wschodnich Chin, położone na zachód od Niziny Mandżurskiej, z najwyższym szczytem Huanggangliang Shan osiągającym wysokość 2029 m n.p.m. Wielki Chingan sąsiaduje z takimi regionami jak Mały Chingan, Cinling i Pustynia Gobi oraz z Mongolią w północnej części. W krajobraz regionu wpisały się głównie zaokrąglone szczyty górskie cieszące miłośników pieszych wędrówek, szerokie doliny wybierane przez entuzjastów safari oraz ujmująca roślinność stepowa, którą najczęściej interesują się pasjonaci fotografii przyrodniczej.

Historia Małego Chinganu połączona jest z dziejami Wielkiego Chinganu i tworzy historyczne zręby wielkiego regionu Mongolii Wewnętrznej. Surowe tereny od wieków zamieszkiwane były przez koczownicze i pasterskie ludy nomadów, i częściowo znajdowały się pod panowaniem chińskim. Właśnie z mongolskimi stepami związana jest legenda słynnego Czyngis-chana, który urodził się na tych ziemiach, trzymając w ręku skrzep zaschniętej krwi, a w dojrzałym już wieku poprowadził hordy swoich oddziałów na podbój terenów sięgających niemalże Europy Wschodniej. Mongolię Wewnętrzną zamieszkiwały różne pod względem kulturowym społeczności, które miała rozdzielić budowa Wielkiego Muru Chińskiego regulująca napiętą sytuację. W wieku XVII tereny dzisiejszej Mongolii Wewnętrznej zostały opanowane przez Mandżurów, a region w konsekwencji trafił pod panowanie Chin. Do prowincji zaczęli ściągać osadnicy z Azji oraz Chińczycy uciekający przed przeludnieniem i chorobami nękającymi sąsiednie regiony. O tereny Mongolii Wewnętrznej prawa rościli sobie także Rosjanie oraz Japończycy, a w latach pięćdziesiątych XX w. z ogromnego obszaru Stalin wyodrębnił państwo Mongolii Zewnętrznej podległe Związkowi Radzieckiemu. Mongolia Wewnętrzna z podległymi regionami Wielkiego i Małego Chinganu z kolei stała się w 1947 r. regionem autonomicznym Chin.

Stolicą regionu jest miasto Hohhot doświadczane surowymi warunkami pogodowymi smagającymi unikalną architekturę świątynną związaną z buddyzmem tybetańskim, chociaż chińskie wpływy widoczne są także w wielu miejscach. Hohhot nazywane przez Mongołów „Niebieskim Miastem” powstało w XVI w. za czasów panowania dynastii Ming i charakteryzuje się zabudową robotniczych domostw, zabytkowym centrum oraz nowoczesną architekturą banków i centrów towarowych. Pod względem etnicznym miasto zamieszkują Chińczycy Han oraz społeczność mongolska i lud Hui. Dla turystów najciekawsza jest południowo-zachodnia część miasta, w której znajdują się interesujące zabytki, a wśród nich świątynia Dazhao wybudowana w 1579 r. i poświęcona cesarzowi Kangxi z dynastii Qing. Warto także zwiedzić pobliską świątynię Xiletu o dominujących cechach tybetańskich z chińskimi smokami i ciekawymi malowidłami na ścianach. Kręte uliczki zachęcające do krótkiego spaceru prowadzą do Świątyni o Pięciu Wieżach, w hinduski styl której wkomponowały się teksty wyryte po tybetańsku, mongolsku i chińsku. Zabytkową część miasta uzupełnia Wielki Meczet wyznaczający miejsce, gdzie zbiera się muzułmańska społeczność, a budowla z czarnej cegły łączy w swojej architekturze elementy chińskie i arabskie. W dzielnicy oplatającej świątynię można kupić ciekawe pamiątki oraz posilić się w knajpkach serwujących kebaby i rozmaite dania z makaronu. Życie Hohhot kwitnie w samym centrum wyznaczonym przez plac Xinhua, który otoczony jest galeriami handlowymi i leży w pobliżu doskonałego miejsca spacerowego, jakim jest park Qingcheng – zielone tereny pełne stawów i grobli z niewielkim zoo. Przed miłośnikami historii swoje podwoje otwiera Muzeum Mongolii Wewnętrznej obrazujące życie mongolskich nomadów, natomiast jeżeli ktoś chce poznać zwykłych mieszkańców miasta powinien zajrzeć na gwarny Ptasi Bazar pełen straganów i kolorowych stoisk. Turyści odwiedzający Hohhot zwiedzają także leżący poza miastem grobowiec Zhaojun oraz wybierają się na zorganizowane wycieczki po bezludnych stepach.

Chociaż kuchnia chińska zagościła na dobre na europejskich stołach, wizyta w tradycyjnej restauracji może okazać się miłym zaskoczeniem. Pełna harmonia smaków to kulinarna zaleta uzyskiwana dzięki unikalnemu łączeniu składników o różnych kształtach i barwach, zadziwiających nie tylko zmysł smaku, ale również wzroku. Chińczycy stawiają na dużo warzyw, mało tłuszczu oraz zdrowe jedzenie nierozerwalnie połączone z filozofią, medycyną i każdą dziedziną życia. Terytorium Chin jest bardzo rozległe, dlatego w zależności od pobytu w danym regionie, warto poświęcić czas na kulinarną podróż po najróżniejszych restauracjach, by rozpoznać na własnym podniebieniu najważniejsze smaki: słodki, kwaśny, cierpki, słony i gorzki.

Warto pamiętać, że w Chinach śniadania spożywa się bardzo wcześnie, nawet o 6:00 rano, a przed południem większość restauracji przyrządza już obiady. W tradycyjnych restauracjach jada się na obracanych stołach przeważnie pałeczkami, chociaż dla turystów z zachodu przygotowywane są na wszelki wypadek zestawy sztućców, ale będąc już w Chinach chyba warto pokusić się naukę specyficznego spożywania posiłków. Lista chińskich potraw jest tak długa jak historia kraju licząca kilka tysięcy lat. Zaglądając do restauracji oprócz lokalnego podziału można zauważyć kilka kategorii: potrawy carskie, potrawy lokalne, potrawy rodzinne, etniczne, wegetariańskie oraz lecznicze. Większość dań skupia dziedzictwo kultur azjatyckich takich jak koreańska, japońska oraz mongolska. Na stoły cesarskie trafiały przeważnie najznamienitsze i wyszukane dania, podczas gdy poddani spożywali najczęściej ryż.

Kuchnia bazuje na ryżu krótko lub długoziarnistym, bardzo często serwowanym w postaci klusek lub makaronu. Do tego dochodzi przeważnie mięso uznawane za produkt dodający sił witalnych. Chociaż w regionach islamskich króluje baranina i wołowina, najpopularniejszym mięsem jest wieprzowina zwana zhurou. Jada się także dużo kurczaków jirou oraz jagnięcinę. Na stoły, szczególnie w regionach przymorskich, trafiają także ryby fu, chociaż spotkać można również nieco bardziej egzotyczne ślimaki morskie, żółwie, węże, cykady, a nawet skorpiony czy kawałki niedźwiedzia. Na szczęście dostępna jest cała gama warzyw takich jak kapusta pekińska, szpinak czy ziemniaki oraz owoców: jabłek, mandarynek, bananów, gruszek i winogron. Niezbędnych protein dostarczają nasiona soi występujące w wielu potrawach, chociaż za substytut mięsa uchodzi także ser tofu – świeży twaróg o konsystencji kremu, podawany w wielu kulinarnych kombinacjach.

Do popularnych przekąsek, z którymi bardzo często można się zetknąć stołując się w niewielkich restauracjach na wąskich uliczkach „hutong”, należą jaja kacze, kurze i przepiórcze gotowane na twardo w roztworze herbaty, sosu sojowego i anyżu. Na stoiskach z przekąskami można także nabyć grillowane skrzydełka kurczaka, makarony, kebaby, pieczone ziemniaki i kukurydzę. Ciekawe w smaku mogą okazać się bułki gotowane na parze o nadzieniu mięsnym lub warzywnym, na które potocznie mówi się „łyse głowy”.

Posiłki najczęściej rozpoczyna się pobudzającą żołądek i wzmagającą apetyt filiżanką herbaty, której mnogość gatunków może zachwycić niejednego pasjonata aromatycznego napoju. Chińczycy do posiłków pijają także piwo pijiu (najsłynniejsze Tsingtao pochodzi z Qingdao) oraz spirytus bajiu określany mianem „białego wina”. Jest to jeden z najmocniejszych alkoholi, z którym nie należy przedobrzyć, podobnie jak z mocną wódką Mao Tai Jiu pochodzącą z prowincji Kuejczou. Może po prostu lepiej sięgnąć do obiadu po słodzoną lemoniadę albo delikatne wino gronowe Putao Jiu. W restauracji warto także poprosić o butelkę słodkiego, uchodzącego za wytrawne, białego wina „Wielki Mur” lub czerwonego o groźnej nazwie „Smok”.

Podróżując po terenach Małego i Wielkiego Chinganu koniecznie trzeba spróbować kuchni mongolskiej, w której najsłynniejszym daniem jest shuan yangrou, czyli jednogarnkowa potrawa mięsno-warzywna. Podane plastry baraniny wrzuca się do kociołka z wrzącą wodą, a później zanurza w ostrym sosie sezamowym. Do garnka zalecane jest także dodawanie kawałków sera tofu, makaronu, kapusty i pieczarek.

Turyści wybierający się do Chin spodziewają się przeważnie kulturowego szoku, co nie do końca okazuje się słuszne. Chociaż odległy zakątek na kuli ziemskiej jest ogromną zagadką rządzoną według tajemniczych zasad, bez problemu można się tam odnaleźć i przekonać, że jest to ciekawy kraj z jedną z najstarszych kultur świata. W kraju akupunktury, aromaterapii i ćwiczeń z medytacji każdy może doświadczyć inspirujących przygód, które później staną się ciekawym tematem do dyskusji.

Niemalże całą populację stanowią Chińczycy, niemniej w jej skład wchodzi kilkadziesiąt innych mniejszości narodowych, które wyznają między innymi islam. Wyznanie i religia bardzo mocno wpływa na kulturę i kształtuje styl życia społeczności. W chińskich religiach ludowych główną rolę odgrywa buddyzm, taoizm i konfucjanizm, chociaż znaczna część społeczeństwa jest bezwyznaniowa. Konfucjanizm przykładowo kładł nacisk na poszanowanie tradycji i stąd zamiłowanie Chińczyków do wszechobecnego porządku. Taoizm odnosił się do obecnych w człowieku przeciwstawnych sił jing i jang oraz rozwoju duchowego człowieka, a buddyzm wyznawał wiarę w istnienie istot nadprzyrodzonych oraz życia po śmierci.

Chińczycy są na ogół pracowici, zaradni i weseli, o czym przykładowo można przekonać się podczas stołowania w restauracjach i wsłuchiwania w gwarne rozmowy. Interesują się światem zewnętrznym, chociaż życiowa determinacja prowadzi do osiągania celu za wszelką cenę. Podróżując po Chinach należy jednak pamiętać, że wciąż ma się do czynienia z państwem komunistycznym, rządzonym silną ręką i posiadającym system nie zawsze zrozumiałych wartości. Ludzie rodzą się równi i prowadzą życie w zgodzie z powszechnie obowiązującymi normami.

Podróżnik zwiedzający chińskie miasta powinien pamiętać o okazywaniu szacunku i posłuszeństwie wobec starszych. Dobrym sposobem na wywarcie pozytywnego wrażenia jest przekazanie przy pierwszym spotkaniu wizytówki lub karteczki z imieniem i nazwiskiem, najlepiej w języku chińskim. Chińczycy bywają impulsywnymi ludźmi, chociaż nie zawsze głośna dyskusja musi mieć znamiona kłótni. Chociaż w Chinach funkcjonuje wiele różnych dialektów językowych (szanghajski, min, kantoński), komunikację ułatwia język mandaryński określany „wspólnym językiem”. Dla turystów z pewnością egzotycznie przedstawiają się chińskie znaki-piktogramy reprezentujące raczej myśl niż sposób wymowy, których dźwięk różni się w zależności od regionu. Poznanie nawet najłatwiejszych znaków, chociaż sprawi zapewne sporo trudności, może okazać się interesującą nauką.

Chińczycy niezależnie od piastowanego stanowiska największą wagę przywiązują do przestrzegania godzin posiłków, końca pracy i snu, dlatego warto uszanować przerwę obiadową, by zaoszczędzić sobie jakichś nieprzyjemności. Bardzo ważna jest także gościnność, chociaż zaproszenia do domów są rzadkością, w przeciwieństwie do towarzyskich spotkań w restauracjach. Zaproszenie do jedzenia jest wyrazem przyjaznych stosunków, tym bardziej jeśli dotyczy spraw biznesowych. Kultura biznesowa i negocjacyjna bowiem jest w chinach bardzo ważnym aspektem prowadzenia interesów, więc jeśli ktoś w trakcie podróży chce załatwić sprawy zawodowe powinien szczegółowo zapoznać się z taką etykietą, by nie popełnić niepotrzebnego „faux pas”. Chińczycy dużą wagę przywiązują także do min, próbując zawsze zachować kamienne oblicze, co często może wprawiać Europejczyków w zabawne zakłopotanie. W trakcie rozmów lepiej nie poruszać tematów dotyczących Tybetu i ogólnie komunizmu, a tym bardziej nie można krytykować funkcjonowania państwa. Naturalne tematy najczęściej dotyczą pogody, kultury, zabytków czy sportu.

Dla Chińczyków najświętszą częścią ciała jest głowa, więc nie należy dotykać niczyjej głowy. Nie ma tam zwyczaju dawania napiwków, spóźnianie się nie leży w dobrym tonie, a zakazane jest pokazywanie stopy lub wskazywanie czegoś stopą uchodzącą za nieczystą część ciała.

Chiny są państwem komunistycznym, w którym celebruje się takie święta jak Święto Pracy przypadające na 1 maja, październikowe Święto Narodowe czy Nowy Rok będący świętem ruchomym ze względu na chiński kalendarz. Do pozostałych świąt państwowych należy między innymi Dzień Kobiet, Dzień Dziecka i rocznica powstania Komunistycznej Partii Chin.

Turyści, którzy zdecydują się na zorganizowaną wyprawę na mongolskie stepy mogą przeżyć niesamowite przygody podczas noclegów w tzw. „jurtach”, czyli oryginalnych namiotach zamieszkiwanych przez koczownicze i pasterskie ludy nomadów. Takie wyprawy często powiązane są z konnymi przejażdżkami, polowaniami, stepowym safari oraz pokazami tradycyjnych zapasów i akrobacji konnych.

Grobowiec Wang Zhaojun – ciekawe miejsce położone w pobliżu Hohhot, w którym została pochowana księżniczka z dynastii Tang. Z grobowcem związana jest romantyczna historia, według której młoda przedstawicielka rodu Zhaojun została wysłana z odległego Hubei do mongolskiego króla, by wyjść za niego za mąż i wzmocnić przymierze pomiędzy zwaśnionymi ludami. Legendę najlepiej przedstawia niewielkie muzeum, w którym zgromadzono przedmioty należące do księżniczki.

Wusutu Zhao – kompleks świątyń zaprojektowany i wykonany wyłącznie przez Mongołów, położony w pobliżu miasta Hohhot i sąsiadujący z ładną okolicą. We wnętrzach kilku świątyń można podziwiać misternie wykonane malowidła ścienne z epoki dynastii Ming oraz drzeworyty przedstawiające Buddę.

Baotou – chociaż Baotou nie należy do przepięknych zabytkowych miast, do odwiedzenia zachęcają liczne świątynie znajdujące się w trzech dzielnicach, pełen tajemniczych pomieszczeń klasztor Wudangzhao utrzymany w tybetańskim stylu oraz Mauzoleum Czyngis-chana położone około 100 km na południe od Baotou, w pobliżu miasta Dongsheng.

Mauzoleum Czyngis-chana – grobowiec znajdujący się w pobliżu miasta Dongsheng owiany jest wieloma legendami i chociaż nie do końca wiadomo czy znajduje się tam ciało wielkiego wodza, uchodzi za lokalną atrakcję turystyczną i miejsce kultowe dla mieszkańców Mongolii Wewnętrznej. W wybetonowanym mauzoleum na turystów czekają sale stworzone na kształt mongolskich jurt (niewielkich osad zbudowanych z namiotów) z unikalnymi malowidłami, marmurowy pomnik Czyngis-chana, liczne ołtarze, w których palą się kadzidełka oraz niewielkie muzeum z przedmiotami należącymi do legendarnej postaci.

Wyprawa na stepy – jedna z ciekawszych form spędzania wolnego czasu w Mongolii Wewnętrznej, na którą składa się wizyta w tradycyjnych, mongolskich jurtach, czyli namiotach i siedliskach zamieszkiwanych przez nomadów. Biura turystyczne organizujące wycieczki oferują najczęściej przejazd na któryś ze stepów Xilamuren lub Gegentala, nocleg w jurtach, uczestnictwo w tradycyjnych pokazach zapasów i jazdy konnej, a także wyborną kuchnię. Niecodziennym przeżyciem jest nocny spacer po bezludnych stepach, w których zjawiskowo odbijają się blade światło Księżyca.

Hailar – przemysłowe miasto w północno-wschodnich Chinach, którego największą ciekawostką jest system tuneli pochodzący z okresu II wojny światowej, kiedy stacjonowali tam Japończycy. W niewielkim muzeum można zapoznać się z historią regionu, by później z pochodnią w ręku zagłębić się w tajemnicze podziemia. Okoliczną atrakcją jest także step Hulunbei’er, na którym można poznać prawdziwe uroki surowego, mongolskiego życia i zadziwiające piękno dzikiej przyrody. Podczas wizyty w którejś z mongolskich osad można spróbować kalorycznej, stepowej kuchni i poznać obyczaje nomadów. Hailar dysponuje skromną, ale wystarczającą bazą noclegową umożliwiającą wyprawy poza miasto.

Manzhouli – miejscowość założyli rosyjscy inżynierowie budujący w 1903 r. Kolej Transsyberyjską, dlatego w architekturze nadal są widoczne wpływy z sąsiedniego mocarstwa. Chociaż nie ma tam zbyt wielu atrakcji, można podziwiać mieszaninę stuletnich, neogotyckich kamienic i nowoczesnej zabudowy skrywającej w dolnych kondygnacjach restauracje serwująca bardziej rosyjskie niż chińskie potrawy. Okoliczną atrakcją jest kolejowa Brama Przyjaźni łącząca Chiny z Rosją oraz jezioro Dalai Hu otoczone przez podmokłe łąki i lęgowiska ptactwa różnej maści.

Harbin – stolica Niziny Mandżurskiej słynąca z festiwali rzeźb lodowych. Ostatnie duże miasto przed Syberią ma swój urok i charakteryzuje się zabudową wskazującą na wpływy rosyjskie. Spacerując po monumentalnych ulicach można gdzieniegdzie wypatrzyć cerkwie zwieńczone okrągłymi kopułami, znaleźć zaułki jakby wyjęte z rosyjskich powieści, a także przyjrzeć się wysadzanym drzewami alejom, które otocza architektura przypominająca europejskie budynki. Ta nietypowa mieszanka może zainteresować, a spacer po ulicy Zhongyang Dajie pełnej sklepów i restauracji nawet pozytywnie zaskoczyć. W mieście oprócz ciekawej zabudowy nie ma zbyt wielu zabytków. Na uwagę zasługuje jednak kościół św. Zofii będący najlepszym w Chinach przykładem architektury cerkiewnej oraz prawosławny sobór, w którym mieści się Harbińskie Centrum Architektury i Sztuki ze stałą wystawą poświęconą dziejom miasta. Miasto najlepiej zwiedzić dzięki historycznej linii tramwajowej objeżdżającej wszystkie najważniejsze miejsca i okolice zabytkowych świątyń, z których najciekawiej prezentuje się kaplica luterańska z 1914 r. Na długi spacer najlepiej wybrać się na nabrzeże, gdzie po drodze mija się pomnik Zwycięstwa nad Powodzią, park Stalina nie zmieniający swojej nazwy od dziesięcioleci oraz park Zhaolin, gdzie odbywa się coroczny Festiwal Lodowych Latarni – największa atrakcja turystyczna okolicy. Szczególnie w lecie najtłumniej odwiedzanym miejscem jest Wyspa Słońca na rzece Songhua, oferująca możliwość długich spacerów oraz udostępniająca kompleksy wypoczynkowe z jeziorkami, łódkami, basenami i wesołym miasteczkiem. Dodatkową atrakcją w tym miejscu jest Park Tygrysa Syberyjskiego, w którym można przyjrzeć się życiu ogromnych drapieżników.

Shenyang – duże miasto z rozwiniętym przemysłem będące od lat powodem sporów między Rosją a Japonią, oferuje turystom przede wszystkim przepiękny Pałac Cesarski kojarzący się z budynkami pekińskiego „Zakazanego Miasta”. W tym miejscu w roku 1636 na tron wstąpiła dynastia Qing, dokonująca później podboju Pekinu. Turystyczne oczy cieszą szczególnie ozdobne pawilony Wensu, Chongzheng i Dazheng. Warto również odwiedzić Grobowiec Północny, w którym złożono szczątki jednego z założycieli dynastii Qing – Abahaia. Ciekawe mauzoleum znajduje się parku z alejami ozdobionymi posągami, natomiast na pasjonatów historii czeka także Muzeum Prowincji Liaoning, po którego zwiedzeniu można wybrać się na krótki spacer na plac Imperialny, plac Chwały i w rejon starożytnej Ulicy Kultury.

Jezioro Tianchi – urzekający zbiornik wodny, określany mianem „niebiańskiego”, położony jest w rezerwacie Changbaishan w Górach Wschodniomandżurskich. Niezwykłe, wulkaniczne okolice najbardziej cenią sobie geolodzy, poszukiwacze przygód i miłośnicy fotografii pejzażowej. Na zadziwiający krajobraz składają się poskręcane formacje skalne, unikalna roślinność, zjawiska wulkaniczne oraz przejrzysta tafla wspaniałego jeziora, z którego wypływają rzeczki tworzące malownicze kaskady. Spacerując krajobrazowymi szlakami należy uważać, żeby przypadkiem nie przedostać się za sąsiednią granicę Korei Północnej.

Changchun – stolica prowincji Jilin z najlepszą bazą hotelową w regionie Niziny Mandżurskiej. Jest to duże, nowoczesne i przemysłowe miasto, w którym na uwagę turystyczną zasługuje Pałac Marionetkowy Cesarza i Pawilon Wystaw opowiadający o życiu ostatniego cesarza Chin – Pu Yi, którego w filmie „Ostatni cesarz” upamiętnił Bernardo Bertolucci.

Rezerwat Przyrody Zhalong – najlepsze miejsce do obserwacji wszelkich gatunków dzikiego ptactwa zamieszkującego malownicze jeziorka porośnięte trzcinami. Miłośnicy ornitologii mogą podglądnąć rzadko występujące żurawie, białe bociany, łabędzie krzykliwe i białe ibisy. Sezon na obserwację ptaków trwa od początku wiosny do września.

Pingfang – we wsi oddalonej o 30 km od Harbinu znajduje się muzeum nawiązujące do tragicznego losu chińskich jeńców wojennych z okresu II wojny światowej. Wstrząsającą ekspozycję powinni zobaczyć tylko pełnoletni turyści zainteresowani tematem.

Kiedy najlepiej wybrać się do regionu Wielki Chingan?
Klimat Wielkiego i Małego Chinganu jest kontynentalny z dużymi wahaniami temperatur nie tylko w ciągu roku, ale również w trakcie dnia, dlatego turyści wybierający się do tego zakątka Chin powinni nastawiać się na bardzo zmienną pogodę. Zimy w tych regionach są mroźne, a lato potrafi zaskoczyć wysokimi temperaturami, dlatego na podróż najlepiej wybrać miesiące pomiędzy tymi porami roku.

Jaka waluta obowiązuje w Chinach i jakie są orientacyjne ceny?
Walutą Chin jest juan renminbi z nowym oznaczeniem China New Yuan (CNY), 1 CNY = 100 fenów. Ceny między regionami znacznie się różnią i zależą od popularności turystycznej danego obszaru, a prowincja jest tańsza niż ekskluzywne kurorty. W trakcie robienia zakupów, szczególnie na bazarach i targowiskach, warto targować się, gdyż sprzedawcy często obniżają ceny. Towary w chińskich supermarketach i większych sklepach mają ceny porównywalne z polskimi.

Gdzie i jakie pamiątki kupić w regionie Wielkiego Chinganu?
Najciekawsze, tradycyjne pamiątki można kupić w lokalnych sklepach z rękodziełem oraz w „manufakturach”, gdzie przedmioty są wykonywane ręcznie. Chińczycy są specjalistami w tworzeniu podróbek, dlatego za oryginalnymi produktami lepiej rozejrzeć się w tzw. „Sklepach Przyjaźni” niż zwykłych sklepikach przyciągających niskimi cenami. Na uwagę zasługuje duży wybór antyków, chociaż nie ma co liczyć na niskie ceny. Ciekawymi upominkami mogą być przykładowo narzędzia wykorzystywane przez artystów takie jak pędzle i tusz, a także przedmioty z nefrytu i tradycyjne latawce. Warto wstąpić do tradycyjnej herbaciarni po aromatyczną paczuszkę herbaty lub rozglądnąć się w pierwszej lepszej „graciarni” za drewnianą rzeźbą lub misternie wykonanym posążkiem Buddy. Turyści rozglądają się także za fajkami do opium, kompletami do gry w „madżonga” czy chińską porcelaną. Stosunkowo tanie są perły, jedwab i obrazy malowane na takim materiale. Unikatowym prezentem jest także chińska kaligrafia malowana na jedwabiu lub bibule. Podczas zakupów warto pokusić się o targowanie, gdyż sprzedawcy bardzo często opuszczają ceny wstępnie zawyżone dla turystów.

Jaki czas obowiązuje w Chinach?
W Chinach do czasu polskiego w lecie dodajemy 6, w zimie 7 godzin.

Jak poruszać się po regionie Wielki Chingan?
Duże odległości najlepiej pokonywać między miastami, w których znajdują się lotniska, aczkolwiek jeżeli ktoś ma więcej czasu może podróżować koleją. Największym węzłem komunikacyjnym jest miasto Hohhot z najczęstszymi połączeniami kolejowymi i autobusowymi z Erlianhot, Baotou, Lanzhou, Hailar oraz z Pekinem.

Z powodu dużych odległości przemieszczanie się pomiędzy poszczególnymi regionami jest utrudnione, niemniej samoloty obsługują stolice wszystkich prowincji i większe miasta. Podróżowanie z pewnością wymaga wcześniejszego, dobrze przygotowanego planu, szczególnie jeśli chodzi o tańszy transport. Kolej jest najszybszą, najbezpieczniejszą i najlepiej rozwiniętą formą poruszania się po Chinach. Sieć kolejowa dysponuje najszybszymi pociągami luksusowymi, ekspresami, pośpiesznymi i osobowymi. Składy często bywają przepełnione, więc lepiej wcześniej zarezerwować bilet i unikać kupowania biletu w dzień wyjazdu, chyba że jest to trasa lokalna.

Chociaż sieć kolejowa jest dobrze rozbudowana, nie brakuje regionów, do których można dotrzeć tylko autobusem. Najlepszą flotą autobusową dysponują prywatni przewoźnicy. Połączenia zarówno prywatne, jak i publiczne są częste, gdyż istnieje duża konkurencja i zapotrzebowanie ze strony pasażerów. Bilety można kupować bez wcześniejszej rezerwacji i należy pamiętać, że podróż autobusem nie należy do najkrótszych ze względu na częste przystanki. Na trasach do 100 km kursują minibusy, które są rozsądną cenowo i czasowo formą podróżowania.

Transport w dużych miastach jest dobrze rozwinięty. W Pekinie, Hongkongu, Kantonie i Szanghaju działa metro, a autobusy są stosunkowo tanie. Ceny wszechobecnych taksówek również nie są wygórowane.

Na terytorium Chin nie można wjechać własnym samochodem, a wynająć lub kupić auto można jedynie po wcześniejszym uzyskaniu chińskiego prawa jazdy i załatwieniu wielu formalności. Międzynarodowe prawo jazdy nie jest honorowane. Zawsze można wynająć samochód z kierowcą, ale nie należy to do tanich udogodnień w podróżowaniu.

Jakie są ograniczenia celne w Chinach?
Przy wwożeniu środków płatniczych powyżej równowartości 5 tys. USD należy złożyć stosowną deklarację celną, na której podstawie przy wyjeździe prowadzona jest kontrola. W deklaracji wjazdowej należy również zgłosić wszystkie wartościowe przedmioty (np.: kamera, cenna biżuteria itp.) Wywieźć można ograniczoną ilość alkoholu (do 1 l), a zakupiony sprzęt elektroniczny nie może przekraczać wartości wyższej niż 5 tys. CNY. Zakaz dotyczy wywozu waluty chińskiej w wysokości większej niż 20 tys. CNY, dóbr kultury, dzieł sztuki, rzadkich wydawnictw, kamieni szlachetnych i ich pochodnych, zagrożonych gatunków roślin i zwierząt.

Jakie dokumenty potrzebne są w razie konieczności skorzystania z służby zdrowia w Chinach?
Cudzoziemiec na terenie Chin za wszystkie usługi medyczne płaci gotówką, natomiast zwrotu kosztów leczenia można dochodzić po powrocie do kraju, po przedstawieniu firmie ubezpieczeniowej odpowiednich rachunków (należy zadbać, żeby były wystawione w języku angielskim). Polisy zagranicznych firm nie są uznawane, więc jedyną opcją jest korzystanie z chińskiego ubezpieczenia. Chociaż nie ma obowiązku ubezpieczeń osobowych, jedynym rodzajem wymaganego ubezpieczenia jest polisa na przelot na trasach krajowych, którą wykupuje się jako dodatek do biletu. Należy również pamiętać, że niektóre z firm ubezpieczeniowych wymagają poświadczenia rachunków przez poszczególne urzędy konsularne. Opieka medyczna poza terenami głębokiej prowincji nie stanowi problemu i jest ogólnodostępna. Cena za dobę pobytu w szpitalu nie obejmuje kosztów usług medycznych, badań ani leków, za które płaci się osobno. Turystom, którzy chcą skorzystać z leczenia metodami tradycyjnymi zaleca się korzystanie z gabinetów dostępnych przy niektórych klinikach oraz z punktów w większości hoteli. W niektórych regionach, które zostają umieszczane są na liście zagrożeń epidemiologicznych sporządzonej przez WHO, bezwzględnie wymagana jest książeczka zdrowia.

Ze względu na inną florę bakteryjną należy starannie wybierać restauracje lub jadać w hotelach, przestrzegać podstawowych zasad higieny niezbędnych w krajach tropikalnych oraz zwracać uwagę na warunki w jakich przygotowuje się i przechowuje jedzenie. Turyści powinni pić wyłącznie wodę butelkowaną, gdyż woda z kranu nie jest zdatna do picia.

Szczepienia ochronne nie są wymagane, niemniej szczególnie w krajach tropikalnych istnieją zagrożenia sanitarno-epidemiologicznych, dlatego przed wyjazdem warto sprawdzić czy szczepienia nie są zalecane sezonowo i profilaktycznie zaszczepić się przed wskazanymi chorobami. Poszczególne zalecenia sanitarne pozwalające uniknąć zachorowania na różne choroby dostępne są na stronie internetowej Państwowej Inspekcji Sanitarnej: www.pis.gov.pl

Obywateli polskich wybierających się do Chin obowiązują wizy, które można uzyskać w ambasadach i urzędach konsularnych po przedstawieniu paszportu (ważnego min. 6 miesięcy od daty wyjazdu z Chin), zdjęcia, wypełnionego wniosku wizowego, kserokopii biletu do Chin albo wydruku potwierdzającego hotelową rezerwację, bądź też potwierdzenia uczestnictwa w wycieczce. Wyjazd z terytorium Chin do Specjalnej Strefy Administracyjnej Hongkongu lub Makau traktowany jest jako opuszczenie granic ChRL i automatycznie anuluje ważność posiadanej wizy jednokrotnej, dlatego przed podróżowaniem w te miejsca trzeba zadbać o posiadanie wizy dwu- lub wielokrotnej. Polacy podróżujący wyłącznie do Hongkongu i Makau nie potrzebują wiz wjazdowych, jeżeli ich pobyt nie przekracza 3 miesięcy. Podróżując dalej do Chin wizę wjazdową można uzyskać w specjalnych biurach łącznikowych centralnych władz ChRL. W Chinach istnieje obowiązek meldunkowy, którego dokonuje administracja hotelu.

Szczegółowe i aktualne informacje można znaleźć na stronie MSZ: www.msz.gov.pl lub na stronie ambasady polskiej w Pekinie www.pekin.polemb.net

Ambasada Rzeczypospolitej Polskiej w Chińskiej Republice Ludowej
Chiny, Pekin, 1 Ritan Lu, Jianguomenwai, 100600
Tel. dyżurny: +861065321235 Faks: +861065321745
pekin.amb.sekretariat@msz.gov.pl
www.pekin.polemb.net